รายงานการวิจัย เรื่อง นวัตกรรมการสังเคราะห์เส้นใยเมลานินชีวภาพจากดินเปรี้ยวอันเนื่องมาจากพระราชดําริในที่ดินมูลนิธิชัย พัฒนาเพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์แฟชั่นส่งเสริมผู้ประกอบการเศรษฐกิจฐานราก

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา “นวัตกรรมการสังเคราะห์เส้นใยเมลานินชีวภาพจากดินเปรี้ยว” ในพื้นที่มูลนิธิชัยพัฒนา จังหวัดนครนายก โดยอาศัยแนวทางพระราชดําริในการแก้ปัญหาดินเปรี้ยวผ่าน กระบวนการทางธรรมชาติและการมีส่วนร่วมของชุมชน ควบคู่กับการศึกษาและประเมินคุณสมบัติเชิงวัสดุของ เส้นใยเมลานินชีวภาพเพื่อการประยุกต์ใช้ในงานสิ่งทอและแฟชั่น และการสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนอัต ลักษณ์ท้องถิ่นพร้อมการถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก วิธีดําเนินการวิจัยประกอบด้วยการ เก็บตัวอย่างดินเปรี้ยวจากพื้นที่ศึกษา การคัดแยกและเพาะเลี้ยงแบคทีเรียกลุ่ม Streptomyces เพื่อเพิ่ม ประสิทธิภาพการผลิตเม็ดสีเมลานิน จากนั้นพัฒนากระบวนการขึ้นรูปเป็นเส้นใยชีวภาพและทดสอบคุณสมบัติ ทางกายภาพ–เคมี ความปลอดภัยเบื้องต้น และการย่อยสลาย ก่อนนําผลลัพธ์ไปสู่การออกแบบและสร้างต้นแบบ ผลิตภัณฑ์สิ่งทอและแฟชั่น รวมถึงการจัดกิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ ผลการวิจัย พบว่า ได้กระบวนการสังเคราะห์เส้นใยเมลานินชีวภาพที่เป็นเทคโนโลยีสะอาด ลดการตกค้างของสารพิษ และได้ เส้นใยชีวภาพที่มีศักยภาพเป็นวัสดุทางเลือกสําหรับการออกแบบสิ่งทอและแฟชั่นเชิงอัตลักษณ์ โดยบูรณาการ ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เป้าหมายที่ 9, 12 และ 15 เพื่อสร้าง ผลลัพธ์เชิงบูรณาการทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมผ่านการต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริงในชุมชน

This research developed an innovation for synthesising bio-melanin fibre from acid sulfate soil at the Chaipattana Foundation land in Nakhon Nayok Province, guided by the Royal Initiative approach to addressing acid sulfate soil through natural processes and community participation. The study investigated and evaluated the material properties of the bio-melanin fibre for textile and fashion applications, and translated the material outcomes into product prototypes that reflect local identity, alongside knowledge and technology transfer to strengthen the grassroots economy. Acid sulfate soil samples were collected from the study area, and Streptomyces bacteria were isolated and cultivated to enhance melanin pigment production. The resulting pigment was processed into bio-based fibres, which were characterised through physical–chemical testing, preliminary safety-related assessments, and biodegradability evaluation. The findings were subsequently integrated into design-led development to generate textile and fashion prototypes, complemented by technology transfer activities for target groups in the local area. The results indicate a clean synthesis process that reduces toxic residues and yields bio-melanin fibre with potential as an alternative material for identity-driven textile and fashion design. Grounded in the Sufficiency Economy Philosophy and aligned with the Sustainable Development Goals (SDGs 9, 12, and 15), the project advances integrated environmental, economic, and social outcomes through community-based adoption and practical implementation.