การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเมืองพะเยากับสุโขทัย และล้านนา จากหลักฐานทางโบราณคดี

Abstract

การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเมืองพะเยากับสุโขทัย และล้านนา จากหลักฐานทางโบราณคดี ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเมืองพะเยากับสุโขทัย และล้านนาในแง่มุมทางการเมือง ศาสนา และสังคมในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 – 22 โดยทำการศึกษาในพื้นที่อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา จากหลักฐานประเภทสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จารึก และภาชนะดินเผา มีวิธีการศึกษา คือ 1.รวบรวมข้อมูลจากเอกสารทางประวัติศาสตร์ รายงานการสำรวจและขุดค้นทางโบราณคดี ประเด็นการศึกษาในพื้นที่เมืองพะเยาที่มีมาแล้ว 2.สำรวจภาคสนาม เพื่อเก็บข้อมูลและถ่ายภาพเพิ่มเติม 3.นำหลักฐานทั้งหมดที่ได้มาจำแนกประเภทและประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐาน 4.ศึกษาวิเคราะห์ เปรียบเทียบ และตีความหลักฐาน จากนั้นจึงสรุปผลการศึกษา ผลการวิเคราะห์พบว่า เมืองพะเยามีความสัมพันธ์ทางการเมือง ศาสนา และสังคมกับสุโขทัยและล้านนา 3 ช่วงสำคัญ คือ 1. ก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 - ปลายพุทธศตวรรษที่ 19 มีความสัมพันธ์ทางการเมืองและสังคมกับสุโขทัยและล้านนา จากหลักฐานเอกสารทางประวัติศาสตร์ ประติมากรรมพระพุทธรูป และเทคโนโลยีการผลิตภาชนะดินเผา 2. ปลายพุทธศตวรรษที่ 19 – 20 มีความสัมพันธ์ทางการเมืองและศาสนากับล้านนาอย่างเด่นชัด จากหลักฐานจารึกเป็นส่วนใหญ่ ในขณะที่ความสัมพันธ์กับสุโขทัยแทบจะไม่ปรากฏหลักฐานใด 3. ปลายพุทธศตวรรษที่ 20 – 21 มีความสัมพันธ์ทางศาสนาและการเมืองกับสุโขทัยและล้านนาเด่นชัดที่สุดในรัชสมัยพระเจ้าติโลกราชแห่งล้านนา อันเป็นผลมาจากการเข้ามาครองเมืองพะเยาของพระ ยุทธิษฐิระ ซึ่งปรากฏจากหลักฐานทั้งสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และจารึก