กีฬาชนวัวและการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนเลี้ยงวัวชน: กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง พ.ศ. 2541-2565

Abstract

กีฬาชนวัวเป็นวัฒนธรรมกีฬาพื้นบ้านที่เห็นได้ทั่วไปในภาคใต้ และกระจายตัวอยู่บ้างในภาคอื่น ๆ ตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน เมื่อบริบทสังคมและช่วงเวลาเปลี่ยนไป รูปแบบของกีฬาชนวัวจึงมีความเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย ดังนั้นงานวิจัยชิ้นนี้จึงได้ศึกษาพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของกีฬาชนวัวในจังหวัดตรัง พ.ศ. 2541-2565 และการปรับตัวของชุมชนจากการสร้างสนามชนวัว นาบินหลา ตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร และการลงพื้นที่ภาคสนามจากการสัมภาษณ์และการสังเกตคนในตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง ผลการศึกษาพบว่า กีฬาชนวัวมีพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงคือ (1) ด้านของสนามชนวัว (2) ด้านบุคลากร (3) ด้านเงินเดิมพัน และ (4) ด้านอื่น ๆ เช่น การเลี้ยงดูวัวชนและความเชื่อด้านไสยศาสตร์ ทำให้การเข้ามาของสนามชนวัวนาบินหลาในพื้นที่ตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง ส่งผลต่อการปรับตัวของชุมชนในด้านของการปรับพื้นที่จากพื้นที่เกษตรกรรมมาเป็นพื้นที่อำนวยความสะดวกแก่สนามชนวัว และวิถีชีวิตการประกอบอาชีพที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับสนามชนวัว ได้แก่ อาชีพเลี้ยงวัวชน อาชีพให้เช่าคอกพักวัว อาชีพค้าขายทั้งแบบถาวรและชั่วคราว อาชีพขับรถบรรทุกวัวชน อาชีพบริการรับฝากรถ และอาชีพอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าสนามชนวัวนาบินหลาจะสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนในหลาย ๆ ด้าน แต่ผลกระทบจากการสร้างสนามชนวัวมีทั้งเชิงบวกและเชิงลบ เนื่องจากมีการพนันเข้ามาเกี่ยวข้อง รวมถึงภาพความรุนแรงที่มีต่อสัตว์อย่าง วัวชน ในปัจจุบัน กีฬาชนวัวได้มีพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีมากขึ้น การสร้างสนามชนวัวนาบินหลาในพื้นที่ตำบลนาบินหลา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง จึงถือเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมกีฬาพื้นบ้านดั้งเดิมของภาคใต้และจังหวัดตรังไว้คงอยู่ต่อไป