การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของเงินตราล้านนาด้วยวิธี XRF

Abstract

เอกสารศึกษาเฉพาะส่วนบุคคลฉบับนี้เป็นการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีของเงินตราล้านนา และโบราณวัตถุประเภทอื่นโดยใช้วิธี XRF มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดจำแนกโบราณวัตถุประเภทเงินตรา และโบราณวัตถุประเภทอื่นด้วยองค์ประกอบทางเคมี และเพื่อตรวจสอบว่าโบราณวัตถุประเภทเงินตรา และโบราณวัตถุประเภทอื่นมีความสัมพันธ์กันในเชิงองค์ประกอบทางเคมีหรือไม่ โบราณวัตถุที่ใช้ศึกษาในครั้งนี้เป็นโบราณวัตถุประเภทเงินตรา ได้แก่ เงินเจียง เงินท้อก เงินไซซี เงินผักชี และเงินรูปี กับโบราณวัตถุประเภทอื่น ได้แก่ พระพุทธรูปบุเงิน เทวดาทรงเครื่องบุเงิน และ กลีบบัว จำนวนทั้งสิ้น 85 ชิ้น ที่ได้จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ และพิพิธภัณฑ์ธนารักษ์ จังหวัดเชียงใหม่ จากการศึกษาพบว่าโบราณวัตถุประเภทเงินตรากับโบราณวัตถุประเภทอื่นมีปริมาณสัดส่วน ของธาตุเงินอยู่ในปริมาณที่สูงใกล้เคียงกัน โบราณวัตถุประเภทเงินตราที่มีปริมาณของธาตุเงินสูง ได้แก่ เงินเจียง เงินผักชี เงินไซซี และเงินรูปี ส่วนโบราณวัตถุประเภทที่เป็นโลหะผสมเงินที่มีปริมาณของธาตุ เงินสูง ได้แก่ พระพุทธรูปบุเงิน เทวดาทรงเครื่อง และกลีบบัว อย่างไรก็ตาม โบราณวัตถุประเภทเงินตรา ที่กล่าวมานั้นล้วนเป็นเงินตราที่ถูกจัดให้เป็นเงินที่มีมูลค่าสูง และได้รับการยอมรับให้ใช้เป็นสื่อกลางการ แลกเปลี่ยนสินค้า เงินตราที่มีมูลค่าสูงดูจากความบริสุทธิ์ของเนื้อเงินจึงทำให้พบปริมาณของธาตุเงินสูง ส่วนโบราณวัตถุประเภทอื่นสาเหตุที่มีปริมาณสัดส่วนของธาตุเงินสูง เนื่องจากโบราณวัตถุประเภทนี้ล้วน แต่เป็นงานประณีตศิลป์ที่ขึ้นรูปมาจากแผ่นเงินที่ถูกตีแผ่บาง ๆ แล้วบุเป็นลวดลาย ซึ่งการทำเช่นนี้ได้นั้น จำเป็นต้องมีปริมาณของธาตุเงินที่สูงเนื่องจากคุณสมบัติของเงินมีความอ่อนตัว หากมีปริมาณของธาตุ อื่นมากกว่าปริมาณของธาตุเงินจะทำให้การขึ้นรูปเกิดความเสียหายได้