การอธิบายเครือข่ายเขตพื้นที่บริการและลำดับศักดิ์ของแหล่งโบราณคดีบนคาบสมุทร ภาคใต้ตอนบนช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 10

Abstract

การศึกษาด้านโบราณคดีของพื้นที่คาบสมุทรตอนบนโดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดชุมพร และระนอง ในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 10 ได้รับความสนใจและศึกษาในฐานะเส้นทางการติดต่อแลกเปลี่ยน เชื่อมโยงระหว่างชายฝั่งทะเลตะวันออกและตะวันตกมาโดยตลอด แต่ยังไม่มีการศึกษาอย่างจริงจัง เกี่ยวกับความเป็นเครือข่ายของแหล่งโบราณคดีภายในพื้นที่คาบสมุทรตอนบน การศึกษานี้จึงเน้นไปที่ การศึกษาลักษณะทางภูมิศาสตร์กายภาพ ร่วมกับหลักฐานทางโบราณคดี และนำแนวคิดลำดับชั้นหรือ ลำดับศักดิ์ของเมืองมาประยุกต์ใช้ เพื่ออธิบายศักยภาพของแหล่งโบราณคดีแต่ละแหล่ง และความเป็น เครือข่ายของแหล่งโบราณคดีในพื้นที่คาบสมุทรตอนบน ด้วยวิธีการศึกษาผ่านโทรสัมผัส และ ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ จากการศึกษาพบว่าปริมาณความหลากหลายของชนิดโบราณวัตถุชิ้นสำคัญ ที่พบในแหล่งโบราณคดีที่ทำการศึกษา หลักฐานทางโบราณคดีประเภทอื่น ๆ ที่เจอในแหล่งและ ลักษณะทางภูมิศาสตร์อันเป็นที่ตั้งแหล่งนั้นสามารถนำมาใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดจำแนกลำดับศักดิ์ ของแหล่งโบราณคดีได้ การศึกษานี้ศึกษาแหล่งโบราณคดี 42 แหล่ง สามารถแบ่งการใช้งานพื้นที่มาได้ 6 ประเภท คือ พื้นที่แลกเปลี่ยนใกล้ทะเล, พื้นที่แลกเปลี่ยนลำดับรอง พื้นที่อยู่อาศัยและแสวงหา ทรัพยากร, พื้นที่พักชั่วคราวใกล้ชายทะเล, พื้นที่พบหลักฐานการแลกเปลี่ยนบริเวณเชิงเขา และพื้นที่ชายหาดน้ำสามารถขึ้นถึงได้ตามช่วงเวลา และได้มีการกำหนดขอบเขตของการให้บริการของ แต่ละแหล่งขึ้นมาตามหน้าที่และความเป็นไปได้ของศักยภาพที่แต่ละแหล่งสามารถทำได้ เพื่อใช้ในการ อธิบายความสัมพันธ์ของแหล่งโบราณคดีของพื้นที่บริเวณคาบสมุทรตอนบน ทั้งยังพบข้อสังเกตทางด้าน เครือข่ายภายในพื้นที่คาบสมุทรที่มีการกระจายตัวของขอบเขตการให้บริการของแหล่งที่ทำหน้าที่เป็น แหล่งแลกเปลี่ยน พื้นที่แลกเปลี่ยนลำดับรอง และพื้นที่จัดหาวัตถุดิบ แต่มีการกระจุกตัวอยู่เพียงจุดเดียว แบบที่มีขอบเขตการให้บริการแหล่งที่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนลำดับรองเพียงอย่างเดียว และแบบ ที่มีขอบเขตของพื้นที่ให้บริการของแหล่งที่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยน และมีการกระจุกตัวของ ขอบเขตการให้บริการของแหล่งที่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่สำหรับอยู่อาศัยและหาวัตถุดิบ