ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการส่งเสริมให้ประชาชนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างเหมาะสมของเภสัชกรชุมชน

Abstract

เภสัชกรชุมชนเป็นบุคลากรทางการแพทย์ด่านหน้าที่มีความใกล้ชิดกับชุมชน จึงต้องมีความพร้อมในการให้คำแนะนำผลิตภัณฑ์สมุนไพร เพื่อรองรับความต้องการใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรของประชาชนที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการส่งเสริมให้ประชาชนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างเหมาะสมของเภสัชกรชุมชน กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมที่ปฏิบัติงานในสถานที่ขายยาแผนปัจจุบัน เก็บข้อมูลโดยการส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ ระหว่างเดือนตุลาคม 2564 ถึง ธันวาคม 2564 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และทดสอบความสัมพันธ์โดยใช้สถิติไคสแควร์ จากการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่งแบบสอบถามกลับมา 419 ฉบับ ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 68.3) มีอายุเฉลี่ย 39.74 + 9.70 ปี ส่วนใหญ่มีระดับการศึกษาสูงสุด (ร้อยละ 52.0) คือ เภสัชศาสตรบัณฑิต 5 ปี มีประสบการณ์ทำงานในสถานที่ขายยาแผนปัจจุบันเฉลี่ย 10.84 + 8.15 ปี ร้อยละ 75.7 มีประสบการณ์ใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรในการรักษาความเจ็บป่วยตัวเองบางครั้ง ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ พบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการส่งเสริมให้ประชาชนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ เพศ (p-value < 0.001) ประสบการณ์ใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรรักษาความเจ็บป่วยตัวเองของเภสัชกรชุมชน (p-value = 0.007) ความรู้ด้านสรรพคุณและวิธีใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพร (p-value = 0.026) ความรู้ด้านข้อห้ามใช้ของผลิตภัณฑ์สมุนไพร (p-value < 0.001) การเรียกหาผลิตภัณฑ์สมุนไพรของผู้บริโภค (p-value = 0.023) และการได้ยินหรือเห็นโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพรของเภสัชกรชุมชน (p-value = 0.011) ดังนั้น การมีความรู้ และการสนับสนุนเภสัชกรชุมชนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรดูแลสุขภาพของตัวเอง มีผลต่อการส่งเสริมให้ประชาชนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรโดยเภสัชกรชุมชน

Community pharmacists are healthcare professionals who work closely with the community. Community pharmacists must be prepared to provide herbal product advice to support an increasing demand for herbal products. This research was a cross-sectional survey aiming to identify factors that relate to which community pharmacists promote the appropriate use of herbal products. The survey was sampled by community pharmacists. Data were collected between October 2021 and December 2021 through a questionnaire sent out by mail. Descriptive statistics and Chi-square tests were used for data analysis. The subjects returned 419 questionnaires. Most respondents were female (68.3%), with a mean age of 39.74 + 9.70 years. Most respondents had achieved the highest level of education (52.0%), that is a Bachelor degree (5-year pharmacy program). Respondents had an average of 10.84 + 8.15 years of work experience in a drugstore. Most respondents (75.7%) had some experience using herbal products to treat illnesses. Statistically significant factors that related to which community pharmacists promoted the appropriate use herbal product were gender (p-value < 0.001); the experience of community pharmacists in herbal product use for treatment (p-value = 0.007); herbal product knowledge on indication and direction (p-value = 0.026); knowledge of contraindication of herbal products (p-value < 0.001); consumer retrieval of herbal products (p-value = 0.023); and hearing or seeing advertisements for herbal products by other community pharmacists (p-value = 0.011). Therefore, educating and and encouraging community pharmacists to use herbal products to take care of their own health has an effect on them in encouraging other people to use herbal products.