ผลลัพธ์ของการตรวจคัดกรองการแพ้ยาด้วยวิธีตรวจยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 ในผู้ป่วยรายใหม่ที่ได้รับยาคาร์บามาซีปีน : กรณีศึกษาในโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์

Abstract

การศึกษาผลของการพัฒนาระบบตรวจคัดกรองด้วยยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 สำหรับผู้ป่วยรายใหม่ที่ต้องได้รับยา คาร์บามาซีปีน (CBZ) โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์เป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง แบ่งเป็น 2 ระยะคือ ช่วงก่อนพัฒนาระบบและ หลังพัฒนาระบบ โดย สืบค้นข้อมูลจากระบบ HOSxP version 4.0 และแบบบันทึกประวัติผู้ป่วยในโรงพยาบาล แบบสอบถาม ความพึงพอใจของบุคลากร น าผลลัพธ์ของการดำเนินการมาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษา พบว่า มีผู้ป่วยผู้ป่วยรายใหม่ที่ต้องได้รับยา CBZ ทั้งหมด 60 ราย (ในช่วงก่อนและหลังพัฒนาระบบจำนวน 31 ราย และ 29 ราย ตามลำดับ) ก่อนการพัฒนาระบบ มีผู้ป่วยได้รับการการตรวจคัดกรองยีน 24 ราย (ร้อยละ 77.42) และมีรายงานผลตรวจคัดกรอง ยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 เป็นผลบวก 1 รายซึ่งยังไม่ได้เริ่มใช้ยา พบอุบัติการณ์อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (ADR) เท่ากับ 0.161 โดยพบจำนวนผู้ป่วยเกิด ADR ในระดับไม่รุนแรง (Non-serious ADR) ทั้งหมด 5 ราย โดยผู้ป่วย 4 รายใน 5 รายนี้มีผล ตรวจคัดกรองยีนเป็นลบ และพบ ADR ในระดับรุนแรง (Serious ADR) 1 รายในผู้ป่วยที่ไม่ได้ส่งตรวจยีน หลังการพัฒนาระบบ ตรวจคัดกรองฯ ที่มีขั้นตอนดำเนินงานชัดเจน กำหนดผู้รับผิดชอบที่เกี่ยวข้องและติดตามผู้ป่วยแบบอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการให้ ความรู้กับผู้ป่วยสังเกตอาการน า มีผู้ป่วยรายใหม่ที่ต้องได้รับยา CBZ ทั้งหมด 29 ราย ส่งตรวจคัดกรองยีน 28 ราย (ร้อยละ 96.55) สูงขึ้นจากช่วงแรก และมีรายงานผลตรวจคัดกรองยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 เป็นบวก 5 ราย พบอุบัติการณ์ ADR เท่ากับ 0.206 โดย พบในระดับที่ไม่รุนแรงและพบในผู้ป่วยที่มีผลตรวจคัดกรองยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 เป็นลบ 6 ราย ผลการดำเนินการด้าน ระยะเวลารอผลทางห้องปฏิบัติการลดลง ความพึงพอใจของบุคลากรทางการแพทย์อยู่ในระดับสูง จากการดำเนินการพัฒนาระบบ ดังกล่าวในช่วงหลังจากการพัฒนาระบบตรวจคัดกรองฯ แพทย์และทันตแพทย์เห็นความสำคัญของการส่งตรวจคัดกรองยีนแพ้ยา CBZ ก่อนเริ่มใช้ยามากขึ้น โดยให้ความร่วมมือในการส่งผู้ป่วยตรวจคัดกรอง ทั้งนี้อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา CBZ มีโอกาส เกิดขึ้นในผู้ป่วยที่มีผลตรวจยีนกลุ่ม HLA-B*15:02 เป็นลบ ดังนั้นการมีขั้นตอนการติดตาม Intensive ADR ตั้งแต่เริ่มใช้ยาและ ติดตามไปอีก 6 เดือน ทำให้ผู้ป่วยได้รับความปลอดภัยจากการใช้ยา การศึกษานี้ไม่มีการตรวจ allele อื่น ๆ เช่น HLA-B*15:21 หรือ HLA-B*46:01 หรือ HLA-B*13:01 ที่อาจจะส่งผลต่ออาการไม่พึงประสงค์จาก CBZ ได้เช่นกัน