แนวคิดและความหมายของธรรมชาติของคนไทย

Abstract

งานวิจัยเรื่องแนวคิดและความหมายของธรรมชาติของคนไทย มีจุดมุ่งหมายเพื่อ (1) เข้าใจความหมายของธรรมชาติ ของคนไทยและความหมายของสิ่งแวดล้อมของคนไทย (2) เข้าใจปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความหมายของธรรมชาติของคนไทย (3) สรุปแนวคิดที่มีต่อธรรมชาติของคนไทย และ (4) เสนอแนะการนําแนวคิดที่มีต่อธรรมชาติของคนไทยไปใช้ในการส่งเสริมการอนุรักษ์ธรรมชาติเชิงปฏิบัติ และใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสานโดยวิธีเชิงปริมาณและวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ดังนี้ แบบสอบถาม และภาพตัวแทนของสภาพแวดล้อมในแต่ละภูมิภาคหรือจังหวัดที่คนไทยอาศัยอยู่ โดยภาพตัวแทนของสภาพแวดล้อมได้จาก 3 แหล่ง ได้แก่ การมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วมวิจัย สื่อสารสนเทศออนไลน์ที่ให้บริการภาพถ่ายฟรีแก่สาธารณะ และหน่วยงานของรัฐ

ผลการศึกษาพบว่าคนไทยให้ความหมายของธรรมชาติสรุปได้ 8 ความหมาย ได้แก่ ธรรมชาติคือธรรมชาติอันบริสุทธิ์ หรือป่าไม้ ธรรมชาติคือสิ่งที่มีประโยชน์ ธรรมชาติคือสิ่งสวยงามรื่นรมย์และสุนทรียภาพ ธรรมชาติคือสภาพแวดล้อมโดยรอบ ธรรมชาติคือการอยู่ร่วมกัน ธรรมชาติคือปัญญา ธรรมชาติคือความจริง หลักการ และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และ ธรรมชาติคือสิ่งต่าง ๆ หลายสิ่งที่ประกอบเข้าด้วยกัน ความหมายของสิ่งแวดล้อมของคนไทย มี 8 กลุ่มความหมาย ได้แก่ สิ่งที่ อยู่รอบตัวที่มองเห็นได้และมองไม่เห็นทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและมนุษย์สร้างขึ้น ธรรมชาติ ภูมิทัศน์หรือวิวทิวทัศน์ คน หรือสังคม วัฒนธรรม สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น สิ่งที่เป็นปัจจัยในการดํารงอยู่ และสภาวะที่เราดํารงชีวิตอยู่ นอกจากนั้นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความหมายของธรรมชาติของคนไทยมีทั้งปัจจัยทางประชากรศาสตร์ ปัจจัยทางสังคมเศรษฐกิจ ปัจจัยทางสังคม วัฒนธรรม ประสบการณ์ในสภาพแวดล้อม และความผูกพันกับสถานที่ รวม 10 ปัจจัย ได้แก่ เพศภาวะ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ ที่อยู่ปัจจุบัน ภูมิภาค สภาพแวดล้อมที่อาศัยอยู่ ระยะเวลาที่อาศัยในที่อยู่ปัจจุบัน บ้านเกิด และระยะเวลาที่อาศัยในบ้านเกิด และสรุปแนวคิดที่มีต่อธรรมชาติของคนไทยได้ 6 แนวความคิด ได้แก่ ธรรมชาติคือทรัพยากร ธรรมชาติคือพื้นที่ธรรมชาติ ป่า และมรดกที่ต้องสงวนรักษาไว้ ธรรมชาติคือสิ่งที่ใช้งานได้และต้องบํารุงรักษา ธรรมชาติคือความจริง ความรู้ และข้อมูล ธรรมชาติคือกระบวนการ และธรรมชาติคือสิ่งค้ำจุน