ผกาสรโพน : การศึกษาวิเคราะห์สังคม ประเพณี ความเชื่อของชาวเขมร

Abstract

งานสารนิพนธ์นี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาวิเคราะห์สภาพสังคม ประเพณี ความเชื่อของชาวเขมรในสมัย พ.ศ. 2476 ซึ่งสะท้อนออกมาผ่านนวนิยายเขมรเรื่องผฺกาสฺรโพนนี้ ผลการวิจัยสรุปได้ว่า สังคมชาวเขมรในสมัยประมาณ พ.ศ. 2476 เป็นสังคมชาวชนบท การประกอบอาชีพของคนส่วนมากเกี่ยวเนื่องด้วยทรัพยากรธรรมชาติ เช่น การทำนา การหาของป่า การค้าขายข้าวและสิ่งจำเป็นแก่การดำรงชีพประจำวัน ความเป็นอยู่ของหญิงด้อยกว่าชาย หญิงสาวต้องอยู่ในโอวาทของพ่อแม่ รักนวลสงวนตัวตามขนบธรรมเนียมเขมรโบราณ คนส่วนมากจะไม่มีโอกาสได้รับการศึกษาตามแบบสมัยใหม่ คนที่ฐานะดีเท่านั้นจึงจะส่งเสริมลูกชายให้เล่าเรียนเพื่อรับราชการ เป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูล ผู้หญิงสูงอายุนิยมกินหมากพลูและเข้าวัดรักษาอุโบสถศีล คนส่วนมากนิยมยกย่องคนดีมีคุณธรรมมีความรู้ความสามารถ แต่กำลังมีแนวโน้มว่าจะเปลี่ยนแปลงไปในทางวัตถุนิยม โดยร่วมยกย่องคนมีฐานะทางการเงิน ประเพณีการแต่งงาน เป็นหน้าที่ของพ่อแม่จะจัดการให้ลูกตามที่เห็นสมควร โดยเฉพาะหญิงสาวไม่มีสิทธิแสดงความคิดเห็นเรื่องคู่ครอง การจัดงานศพนิยมตั้งรูปภาพคนตายไว้หน้าโลงศพ มีการปักธงจระเข้ มีการบรรเลงเพลงโศกเศร้าที่เรียกว่าทามีงเป็นเอกลักษณ์ การตั้งศพบำเพ็ญกุศลไม่มีกำหนดกี่วันแน่นอน ขึ้นอยู่กับความพอใจของเจ้าภาพ ปรัชญาความเชื่อมีลักษณะผสมผสานกันระหว่างความเชื่อตามหลักพุทธศาสนา เช่น หลักกรรมบ้าง ความเชื่อท้องถิ่น เช่น เชื่อผี เชื่อวิญญาณบรรพบุรุษบ้าง ความเชื่อแบบพราหมณ์ เช่น การเชื่อต่อเทพเจ้า พระอินทร์ พระพรหมบ้าง ถึงแม้ว่าจะถือพุทธศาสนาเป็นหลักแต่ก็มีพิธีกรรมแบบท้องถิ่นและพราหมณ์เข้ามาเป็นส่วนประกอบอยู่ด้วยเสมอ

The purpose of this research was to study the Khmer novel entitled “Phkasraphon” from the following aspects : society, tradition, and faith in 1933. This novel sheds some light on occupations, status, education, values, traditions and faith in Khmer society. The result of the research can be summarized as follows : 1) Khmer society in 1933 was predominantly a rural society, 2) The occupations of most people involved natural resources, that is, agriculture, wild goods, trade of rice and the needs of daily life. 3) The status of females was lower than of men. 4) Women were expected to follow their parent’s instructions and ancient Khmer traditions. 5) Most of the Khmer people had no chance to study according to modern systems of education. 6) The rich families encouraged their sons to study to enable them to work in government offices and to earn respect for their families. 7) Older women preferred to eat areca nut and betel leaf and usually went to the temple for observance of the Eight Buddhist Precepts. 8) Most of the Khmer people still honored moral persons, but the culture was moving gradually towards materialism and as a result honoring people with wealth. 9) As regard wedding tradition, parents usually maked marriage arrangements for their children. 10) Daughters had no right to express an opinion on who their partner would be. 11) At ceremonies for the deceased, photos of the persons were put in front of the coffins ; crocodile-flags were decorated ; and the Thamming Song was sung to mark the ceremonies. The days for the ceremonies were not limited but, instead, it depended on the wishes of the hosts. The Khmer philosophical faith included Buddhist principles such as the law of karma, rural beliefs namely ghost worship, belief in the ancestral soul, and Brahmanic faith namely, faith in gods, Indra, Brahme etc. In short, The Khmer people believed in Buddhist doctrine but also followed rural and Brahmanic rites.