รูปแบบและประติมานวิทยาของเจ้าพ่อเห้งเจีย จากศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย วัดไตรมิตรวิทยาราม เยาวราช

Abstract

การศึกษาเรื่อง “รูปแบบและประติมานวิทยาของเจ้าพ่อเห้งเจีย จากศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย วัด ไตรมิตรวิทยาราม เยาวราช” มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงรูปแบบและประติมานวิทยาเห้งเจียจากงานประติมากรรมเห้งเจียแต่ละองค์ที่พบในศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย วัดไตรมิตรวิทยาราม เยาวราช รวมถึงหาความสอดคล้องของงานวรรณกรรมกับประติมากรรมว่ามีมากน้อยแค่ไหน โดยจะศึกษาจากไซอิ๋ว ฉบับนายเล็ก ตีพิมพ์ในสมัยรัตนโกสินทร์ รศ.125 นอกจากนี้ยังศึกษาถึงต้นกำเนิดหรือที่มาของการนำตัวละครเห้งเจียจากงานวรรณกรรมมาเป็นเทพเจ้าให้ผู้คนกราบไหว้ศรัทธาในรูปของงานประติมากรรมด้วย

ผลการศึกษาพบว่าต้นกำเนิดมาจากการนับถือบูชาลิงมาตั้งแต่อดีตของชาวจีนทางตอนใต้โดยเฉพาะแถบฝูเจี้ยนที่ได้รวมเข้ากับวรรณกรรมไซอิ๋วที่แพร่หลายในเวลานั้น และยังพบว่างานประติมากรรมเห้งเจียมีความสอดคล้องกับวรรณกรรมอย่างมากทั้งในจีนและไทย ซึ่งรูปแบบของเห้งเจียจากศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย วัดไตรมิตรวิทยาราม เยาวราช สามารถแบ่งได้เป็น 4 แบบ โดยจะเป็นการแบ่งตามชื่อหรือภาคของเห้งเจียที่ปรากฏในวรรณกรรม เมื่อเรียงตามลำดับเนื้อเรื่องแล้วก็จะเป็น “เป๊กเบ้อุน” เห้งเจียในภาคขุนนางเลี้ยงม้าสวรรค์ “ฉีเทียนต้าเสิ้ง” เห้งเจียในภาคมหาปราชญ์ผู้เสมอสวรรค์ “เห้งเจีย” เห้งเจียในภาคลูกศิษย์และผู้ร่วมเดินทางไปอัญเชิญพระไตรปิฎกกับพระถังซัมจั๋ง และสุดท้ายคือ “ไต้เสี่ยฮุกโจ้ว” เห้งเจียในภาคผู้บรรลุเป็นพระโพธิสัตว์ ซึ่งในภาคนี้จะมีความแตกต่างจากองค์อื่นๆ คือ ไม่มีชื่อของไต้เสี่ยฮุกโจ้วปรากฎในวรรณกรรมไซอิ๋ว กล่าวคือ เป็นเห้งเจียในภาคที่ไม่ได้มีที่มาจากวรรณกรรม แต่สร้างขึ้นมาจากผู้ศรัทธา อย่างไรก็ตาม ลักษณะส่วนมากก็ยังเป็นการถอดแบบจากวรรณกรรมอยู่