ศาลเจ้ากับชุมชน: บทบาทของศาลเจ้าที่มีต่อชุมชนบ้านปากน้ำท่าทอง ตำบลท่าทอง อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาและพัฒนาการของชุมชน บ้านปากน้ำทอง ตำบลท่าทอง อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี 2) ศึกษาประวัติความ เป็นมาของศาลเจ้าไหหลำบ้านปากน้ำท่าทอง ตำบลท่าทอง อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี 3) ศึกษาบทบาทหน้าที่ของศาลเจ้าไหหลำบ้านปากน้ำท่าทองและร่างทรงเทพเจ้าที่มีต่อชุมชนบ้าน ปากน้ำท่าทอง โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยมีการเจาะจงพื้นที่ภายในชุมชนบ้านปากน้ำท่าทอง และกลุ่มเป้าหมายในการศึกษา มีทั้งสิ้น 32 คน ได้แก่ กลุ่มชาวบ้านในชุมชน จำนวน 20 คน กลุ่มร่าง ทรงเทพเจ้า จำนวน 5 คน และกลุ่มคณะกรรมการศาลเจ้า จำนวน 7 คน ด้วยแนวคิดทฤษฎี โครงสร้างหน้าที่นิยม ของ Alfred Reginald Radcliffe – Brown และแนวคิดกระบวนการทำให้เป็น โลกฆราวาส (Secularization) ผลการศึกษาบ่งชี้ว่า ชุมชนบ้านปากน้ำท่าทอง เป็นชุมชนเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ติดกับแม่น้ำท่าทอง ซึ่งไหลอออกสู่อ่าวบ้านดอน ทำให้พื้นที่บริเวณนี้เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐานบ้านเรือน และมักมีกลุ่มคน จีนไหหลำ แคะและแต้จิ๋ว แล่นเรือสำเภาเข้ามาติดต่ออยู่เสมอ จนต่อมาได้เข้ามาอาศัยอยู่ในชุมชน อย่างถาวร และตามธรรมเนียมของชาวจีน เมื่อได้อพยพไปยังสถานที่อื่นที่ไม่ใช่บ้านของตนเอง สิ่ง หนึ่งที่เป็นตัวช่วยยึดเหนี่ยวจิตใจเวลามีปัญหานั่นก็คือความเชื่อในเทพเจ้าที่ตนเองนับถือ ต่อมาจึงเกิด การสร้างศาลเจ้าขึ้นเพื่อเป็นสถานที่ประดิษฐานรูปเคารพเทพเจ้าที่ตนนับถือ ซึ่งภายในชุมชนบ้านปากน้ำท่าทองก็มีศาลเจ้าไหหลำบ้านปากน้ำท่าทองเป็นศาลเจ้าประจ้าชุมชน ที่เป็นศาลเจ้าที่มี ความสำคัญต่อคนไทยเชื้อสายจีนและคนไทยทั่วไปและเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันศาสนา บทบาทของ ศาลเจ้าไหหลำบ้านปากน้ำท่าทองและเทพเจ้าที่มีต่อชาวบ้านและชุมชนในด้านต่างๆ ซึ่งแต่ละด้านจะ มีความเกี่ยวข้องกับสถาบันต่างๆ ทางสังคม ซึ่งได้แก่ สถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา สถาบัน เศรษฐกิจ สถาบันศาสนา และสถาบันการเมืองการปกครอง ซึ่งเป็นบทบาทดังกล่าวเป็นบทบาทที่เข้า มาเติมเต็มให้แก่สถาบันอื่นๆ ให้ท่าน้ำที่ต่อไปในสังคมได้ ต่อมาเมื่อชุมชนได้มีความเจริญมากยิ่งขึ้น วิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนแปลงไป ท่าให้ศาลเจ้าต้องปรับเปลี่ยนบทบาทเพื่อให้เข้ากับความต้องการของ ผู้คน อีกทั้งยังมีการเพิ่มเติมบทบาทที่เกี่ยวข้องกับความต้องการทางโลกียะมากขึ้น ทั้งนี้เพื่อให้ศาลเจ้า และองค์เทพเจ้าเองสามารถดำรงอยู่ได้ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง