การจัดการผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าดั้งเดิม บ้านหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร

Abstract

การศึกษาการจัดการผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าดั้งเดิม บ้านหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการจัดการผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมและเพื่อศึกษาเงื่อนไขความสำเร็จ และข้อจำกัดของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าดั้งเดิม บ้านหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร ในการจัดการผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม โดยศึกษาข้อมูลจากแหล่งปฐมภูมิ แหล่งทุติยภูมิ การสังเกตและสัมภาษณ์สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าดั้งเดิม การวิจัยได้รวบรวมและจัดระบบข้อมูลต่าง ๆ ด้วยการวิเคราะห์จากแนวคิดผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม การจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม วงจรผลิตภัณฑ์ วิสาหกิจชุมชน การถอดบทเรียน และศึกษาจากบริบทของชุมชนที่ศึกษา ผลการศึกษาพบว่ากระบวนการจัดการผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าดั้งเดิม บ้านหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร คือการปรับรูปแบบของผลิตภัณฑ์ให้เข้ากับยุคสมัยพร้อมกับการประยุกต์ลวดลายดั้งเดิมและสีสันให้ตรงกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมายในทุกยุคสมัย ซึ่งกลุ่มมีจุดแข็งหรือเงื่อนไขความสำเร็จอยู่ที่การมีผู้นำที่มีประสบการณ์ด้านการจำหน่ายผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมรวมถึงมีความรู้และทักษะด้านการทอผ้า ด้วยรูปแบบการบริหารจัดการกลุ่มแบบยืดหยุ่นและมีการรักษาระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม เพื่อรักษากลุ่มลูกค้าและรายได้ของกลุ่ม ทั้งยังมีการนำเอาเทคโนโลยีโดยเฉพาะเฟซบุ๊ก (Facebook) มาช่วยในการติดต่อกับลูกค้าและเป็นหน้าร้านออนไลน์ (Online) ที่มีส่วนทำให้กลุ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้างขึ้น ทั้งนี้กลุ่มมีจุดอ่อนหรือข้อจำกัดอยู่ที่การขาดผู้สืบทอดงานทอผ้าโดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ซึ่งส่วนมากทอผ้าไม่เป็น และปัจจุบันสมาชิกกลุ่มมีการแยกตัวออกมารับทอผ้าส่งขายเองจึงส่งผลต่อกลุ่มในส่วนของการผลิตผ้าซิ่น ส่งผลให้ลูกค้าต้องรอผ้าซิ่น 1 ผืนประมาณ 1-3 เดือน และการใช้ฝ้ายธรรมชาติแท้ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่เป็นข้อจำกัดเพราะในหนึ่งปีฝ้ายเก็บเกี่ยวได้เพียง 3 ครั้งทุก ๆ 3-4 เดือน ถ้าหากมียอดสั่งผ้าจำนวนมากก็ส่งผลต่อความเสี่ยงที่ฝ้ายจะไม่เพียงพอสำหรับการทอผ้าซิ่นในรอบนั้น ซึ่งอาจจะต้องรอผ้าซิ่นนานกว่า 4 เดือนหรือ 1 ปี ซึ่งทางกลุ่มจะต้องหาทางแก้ไขปัญหาและข้อจำกัดนี้ต่อไป