การวิเคราะห์การออกแบบจากผ้าไทยวน

Abstract

งานศิลปะท้องถิ่นเป็นสิ่งมีค่าและมีความสำคัญในหลาย ๆ ด้าน ผ้าพื้นบ้านพื้นเมืองของไทยนับเป็นศิลปะท้องถิ่นอย่างหนึ่งที่น่าสนใจ สิ่งทอเหล่านี้มีลักษณะพิเศษเฉพาะตนตั้งอยู่บนพื้นฐานวัฒนธรรมที่สะสมกันมานานหลายร้อยปี ความงามในตัวงานศิลปะเกิดจากการคิดค้นปรับปรุงให้ลงตัวผนวกเข้ากับความประณีตในฝีมือช่าง อีกทั้งมีคุณค่าในด้านวิชาการด้วย ทำให้สิ่งทอเหล่านี้เป็นสิ่งที่ควรค่าต่อการอนุรักษ์และพัฒนาส่งเสริมกันต่อไป โดยเฉพาะสิ่งทอของกลุ่มไทที่อาศัยอยู่ในบริเวณตอนบนในภาคเหนือของไทยนั้นมีเอกลักษณ์ในตัวเองสูงมากเพราะมีประวัติศาสตร์อันยาวนานต่อเนื่องกันมาไม่ขาดสาย ในศิลปะนิพนธ์ฉบับนี้จะขอกล่าวตั้งแต่การตั้งถิ่นฐานของชาวไท 3 กลุ่มในดินแดนล้านนาอันได้แก่ ไทยวน ไทลื้อ ไทพวน การดำรงชีวิตตามกรอบประเพณีเดิม คตินิยมที่ยึดถือกันอย่างเหนียวแน่นและมีผลสืบเนื่องต่องานศิลปะท้องถิ่นของตน และก่อให้เกิดลักษณะพิเศษในสิ่งทอของแต่ละกลุ่มด้วย เอกลักษณะที่บ่งบอกถึงความพิเศษนั้นจะอยู่ที่ลวดลาย การจัดวางลาย การออกแบบ ดังนั้น นอกจากจะให้รายละเอียดของผ้าแต่ละชนิดตามลักษณะการใช้สอยแล้ว ยังวิเคราะห์การออกแบบและถอดแบบลวยลายแสดงเป็นตารางกราฟเอาไว้ด้วย แสดงให้เห็นการสอดสลับเส้นด้ายเพื่อให้เกิดลวดลายในเทคนิคการทอจกและขิด พยายามหาชื่อลายกำกับไว้เท่าที่จะหาได้ รวบรวมไว้สำหรับผู้สนใจจะนำไปเป็นข้อมูลใช้ศึกษาค้นคว้า ทำการวิจัยให้แตกแขนงกว้างขวางต่อไป โดยการศึกษาทั้งหมดในที่นี้จะขอจำกัดไว้ที่ไทยวนกลุ่มเดียวเท่านั้น สะสมข้อมูลในชั้นต้นด้วยการบันทึกภาพ และเลือกใช้ “แม่แจ่ม” เป็นแหล่งตรวจสอบข้อมูล