การศึกษาวิจัยนี้มุ่งเน้นในการศึกษาถึงระบบนิเวศวิทยา วัฒนธรรม ซึ่งสัมพันธ์กับสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ของไทเขิน เน้นระบบการวางผังบริเวณของหมูบ้าน โดยกรอบการศึกษาในพื้นที่เขต อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ และศึกษาละเอียดในเชิงสถาปัตยกรรม บริเวณพื้นที่บ้านต้นแหนน้อย อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ในเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง กับวิถีชีวิต และภูมิปัญญาในการดำรงชีวิตให้สัมพันธ์กับระบบนิเวศวิทยา ของพื้นที่โดยใช้วัฒนธรรมไทเขินที่ส่งถึงสถาปัตยกรรม เรือน ของสภาพแวดล้อมนั้นๆ โดยมีการตั้งจุดมุ่งหมายถึง ระบบนิเวศวิทยา วัฒนธรรมของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ไทเขิน ที่ปรับเปลี่ยนไปตามความแปรเปลี่ยนของอัตราภาพ เมืองเชียงใหม่ ระบบความสัมพันธ์ ระหว่างสถาปัตยกรรม ความเป็นอยู่กับสภาพแวดล้อม วิวัฒนาการ การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศวิทยา วัฒนธรรมพื้นถิ่น ไทเขิน จากอดีตปัจจุบันและในอนาคต โดยมีความเชื่อมโยงในการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนไทเขินกับสภาพแวดล้อม รูปแบบการวางผังบริเวณของหมู่บ้าน และสัมพันธ์กับกายภาพของตัวเรือน นำระบบนิเวศวิทยา วัฒนธรรมซึ่งสัมพันธ์กับสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ของไทเขิน มาเปรียบเทียบกันในระบบต่างๆ ที่มีความแตกต่างกันออกไปในรูปแบบการวางผังบริเวณของหมู่บ้าน
โดยผลการศึกษาได้พบว่า ชนชาติไทเขิน บ้านต้นแหนน้อย นั้นมีภูมปัญญาเกี่ยวกับระบบการดำเนินชีวิต โดยเริ่มจากน้ำ คือหัวใจใหญ่ของระบบนิเวศ โดยบริเวณแม่น้ำขาน เป็นเป็นเกณฑ์ในการเลือกทำเล ในการตั้งถิ่นฐาน และภูมปัญญาซึ่งเกี่ยวกับระบบการจัดการน้ำ หรือระบบเหมืองฝาย เป็นเครื่องมือในการสร้างความสมดุลของชีวิต และสภาพแวดล้อม ซึ่งส่งผลต่อสภาพทางกายภาพของ ผังหมู่บ้านจากการตั้งถิ่นฐานและการอพยพ อีกทั้งยังมีสังคมแบบเครือญาติ แต่ก็มีการเปลี่ยนแปลงไปตามระบบโครงสร้างเทคโนโลยีที่เข้ามามีบทบาทในยุคเฟื่อฟู จนถึงปัจจุบัน และการพัฒนาการ้านต่างๆ และความสัมพันธ์ของการปลูกสร้างเรือน และหมู่บ้านยังยืดระบบสาธารณูปโภคตาม แม่น้ำ และ ถนน ซึ่งเป็นปัจจัยหลักอีกทั้งยังสร้างความสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมธรรมชาติ สร้างเรือนโดยใช้วัสดุในท้องถิ่น และยังมีการจัดการน้ำ เพื่ออำนวยความสะดวก ต่อการดำรงชีวิตการเกษตรกรรม (ชาวนา) และอาศัยอยู่อย่างยั่งยืนภายในชุมชนระบบเครือญาติอย่างเหนียวแน่น
The focus of this research was to study the ecology and culture which associated with Tai Khoen local architecture the major context stressed on the physical planning of the village in Sanpathong district of Chiang Mai Province and to study architectural details in Bann Ton Han Noi Sanpathong district of Chaiang Mai it was included the information of way of life and folk wisdom which related to the ecology and culture on the building architectures that influenced by the development of Chiang Mai city in the following architecture which changed as the alteration of condition in Chiang Mai’s people life the involvement among architecture livelihood and surroundings evolution change of ecology and local culture from the past until now and In the future there were the connections between Tai Khonen people’s way of life and surroundings layout of village plan and was associated with physical characteristic in dwelling this study also obtained the cultural ecology which connected with Tai Khoen local architecture comparing to other layout of village plan
The research demonstrated that Tai Khon citizenship at Bann Ton Han Nio had some folk wisdom which concerned with the way of life It was originated from the water the heart of ecology system they used the Khan river as the criterion to choosing the site to settle down Also they had the knowledge of irrigation or a weir for making equivalence of life and environment which caused the system of village plan from setting down and evacuation In addition there were the family relationships but they’re being changed following the technology structure system which had And effect in thriving age until now. The development and association of the building houses and villages were following the public utility along the river and street as the essential element Furthermore the beliefs result in the selection of the directions or other factor in that area also it caused the relation with environment the construction of a house was using local materials and irrigation to bring more convenience to the existence of agriculture (farmer) and living closely in that relative society
