ความมีตัวตนของผีในวัฒนธรรมลาวครั่งที่สัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมธรรมชาติและสภาพแวดล้อมสรรค์สร้างของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น

Abstract

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ อยู่บนพื้นฐานที่ว่า สถาปัตยกรรมถือกำเนิดขึ้นพบพื้นฐานในการตอบสนองความเป็นตัวตนของมนุษย์ ซึ่งในแต่ละชาติพันธุ์หรือในแต่ละกลุ่มชน ต่างก็มีลักษณะที่แตกต่างกันไป พฤติกรรมของกลุ่มคนเหล่านั้น จะส่งผลไปถึงลักษณะการใช้สอยพื้นที่ตอบสนองต่อพฤติกรรมเหล่านั้น และการใช้สอยพื้นที่นั้นจะแสดงออกผ่านสภาพทางกายภาพต่างๆ ไม่มีสิ่งใดที่ถือกำเนิดขึ้นมาโดยไม่มีเหตุผลรองรับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งแล้ว ในเร่องของความเชื่อวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ จะนำเสนอในเรื่องของวัฒนธรรมความเชื่อของชาวลาวครั่ง อันจะโยงไปถึงพฤติกรรมในรูปแบบต่างๆ และแสดงออกในรูปของสัญลักษณ์ โดยจะมุ่งเน้นไปยังความเชื่อเกี่ยวกับผี สำหรับการวิจัยนี้ จะศึกษาบ้านโคกในสุพรรณบุรี เมื่อลงไปสำรวจได้พบว่าวัฒนธรรมความเชื่อเกี่ยวกับผีในบ้านโคกจะมีความเชื่อหลักๆ ที่เป็นศูนย์กลางของทุกๆ ความเชื่อก็คือ ความเชื่อเกี่ยวกับผีเจ้านาย และผีเทวดา ความเชื่อทั้งสองแบบ จะมีทั้งหลักปฏิบัติและข้อห้ามกระทำ ทั้งสวนนี้จะมีส่วนต่อชีวิตประจำวันของชาวลาวครั่งบ้านโคก ซึ่งจะแสดงออกในทางกายภาพ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ส่วนตัว เช่นเรือน หรือพื้นที่สาธารณะ อื่นๆ ในส่วนของเรือนจะทำการเก็บข้อมูล โดยแบ่งกลุ่มอายุ ของเรือนออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มเรือนที่มีอายุ 70 ปี ขึ้นไป กลุ่มเรือนที่มีอายุระหว่าง 30-69 ปี และกลุ่มเรือนที่มีอายุตั้งแต่ 29 ปีลงมา เพื่อจำแนกลักษณะเด่นในแต่ละกลุ่มอายุ ทั้งในด้านกายภาพและความเชื่อ หาลักษณะร่วมของเรือนลางครั่ง นอกจากนี้ยังเน้นในเรื่องของความเชื่อที่แฝงอยู่ตามที่ต่างๆ ทั้งผังหมู่บ้าน ผังบริเวณบ้าน และสถาปัตยกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวกับความเชื่อที่เกี่ยวกับผี เมื่อจบงานวิจัย เราสามารถพบได้ว่า ลักษณะเรือนลาวครั่งที่มีอายุตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไป ยังสามารถจำแนกลักษณะเด่นของความเป็นเรือนลางครั่งออกมาได้เกือบทั้งหมด แต่เรือนที่มีอายุ 29 ปีลงมา เริ่มที่เปลี่ยนไปตามสภาพสังคมเมืองที่รุกเข้ามา ตั้งแต่ในเรื่องผังพื้น จนไปถึงเรื่องของวัสดุ นอกจากนี้ การแสดงออกถึงความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับผี ทั้งในผังหมู่บ้าน ผังบริเวณบ้าน ก็ยังแสดงออกมาให้เห็นในเชิงรูปธรรมอยู่น้อย ความเชื่อในเรื่องของผีที่เป็นรูปธรรมจะเน้นหนักไปทางสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อในด้านนี้โดยตรง ตัวอย่างเช่น หอเจ้านาย หรือ หิ้งเทวดา สามารถสรุปได้ว่า ความเชื่อในวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับผีของชาวลาว ครั่งจะแสดงออกอย่างชัดเจนในพื้นที่ที่จำเป็น แต่พื้นที่ส่วนอื่นจะแสดงออกในทางรูปธรรมน้อยมากนอกจากนี้ แนวโน้มที่ชาวลาวครั่งในยุคสมัยถัดจากนี้จะยอมรับและศรัทธาเช่นเดียวกับชาวลาวครั่งที่สูงวัย เป็นไปได้น้อยเต็มที่ เมื่อถึงจุดหนึ่ง สิ่งต่างๆ ที่เจริญก็ถึงกาลเสื่อมเป็นเรื่องธรรมดา

This dissertation does not emphasize only on either architecture or anthropology. It is based on a basis in which architecture is built for responding to human relation the architecture in each nation or ethnic group has their own characteristic and is different among each other Behavior which comes from and individual of those people, affects on the way they use their personal area to respond to their behavior. The Area usage is clearly shown through their architecture and space. This research will describe the culture and belief of Laokhrang’s by which influences on their behavior, presenting through a signage that emphasize on their belief of supernatural existence. This dissertation will investigate ‘Bann Kooak” village in Suphanburi. The centre beliefs include a thought in Chaonai supernatural and a thought in Tewada supernatural Both beliefs contain discipline and regulation, which have an effect on LaoKhrang’s daily life they express their thought the architecture for both personal area and public area The research data of their personal area like houses will be collected and classified by the house ages, into 3 groups which are age more than 70 years, age from 30 to 69 years, and age less than 29 years respectively. The research will show each group’s top characteristics in both physical and belief, and also find the connection among each Laokhrang’s house. Furthermore, it will emphasize on LaoKhrang’s beliefs which are hiked in the village layout, each house layout and other architecture that has a connection with the supernatural existence belief. Findings from the research shows that the LaoKhrang’s houses age more than 30 years can almost express the major LaoKhrang characteristics. However, the houses age less than 29 years is changing along with the city culture starting from the house layout until the materials used Nevertheless the younger LaoKhrang also less express their belief in supernatural through their village layout and house layout Their belief in supernatural in a concrete way will be emphasizing only on the architecture that has a direct connection with this thought for instance, Horchaonai or Hingtewada. It can be concluded that a cultural belief in supernatural existence of LaoKhrang will be clearly expressed only in necessary areas, while it is showed less in the other areas. Furthermore, there is a trend that the next generation of LaoKhrang will have less acceptance and faith in this belief as the older LaoKhrang have. At some point of time, things which are civilized will collapse as normal.