"ขิด" ภูมิปัญญา กาละ และสุนทรียภาพสู่การออกแบบสภาพแวดล้อมภายในศูนย์ภูมิปัญญาท้องถิ่น อ. หัวตะพาน

Abstract

การศึกษาและออกแบบนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาแนวทางในการนำภูมิปัญญา กาละ และ สุนทรียภาพผ้าขิดอีสาน มาใช้ในการออกแบบสภาพแวดล้อมภายในศูนย์ภูมิปัญญาท้องถิ่น เนื่องจากผ้าขิด เป็นหนึ่งในภูมิปัญญา ที่มีคุณค่าแสดงถึงวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของภาคอีสานอีกทั้งปัจจุบันพบว่า แต่ละท้องถิ่นแต่ละภูมิภาคต่างพยายามค้นหาเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น เกิดกระแสนิยมท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้น เพื่อตอบสนองต่อกระแสสังคมบริโภคความเป็นท้องถิ่น แต่ยังคงวิถีของขุมชน โดยใช้การออกแบบเป็นตัวถ่ายโอนองค์ความรู้ระหว่างกัน โดยศูนย์ภูมิปัญญาท้องถิ่นนี้จะเปรียบเสมือนกับแหล่งศึกษาหาความรู้ทั้งของผู้ที่อยู่ในชุมชน นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจ ในลักษณะของการพัฒนาแบบพอเพียง เป็นชุมชนพึ่งตนเอง ให้สามารถคงความเป็นชุมชนที่ยั่งยืนสืบไป โดยมีเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกตการณ์ และจดบันทึก ผลของการศึกษาและการออกแบบศูนย์ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นโครงการที่ มิได้มุ่งเน้นในการดึงดูดนักท่องเที่ยว ให้เข้ามาในชุมชน หรือการเพิ่มผลผลิต เพื่อให้เกิดรายได้ที่มากขึ้นเท่านั้น แต่เป็นการให้ความสำคัญ ในการสืบค้น และถ่ายทอด ภูมิปัญญา ด้วยการออกแบบ จากกรอบแนวความคิด ในการออกแบบภายใต้คำสำคัญ คือ นอกระบบ มีระเบียบ ห่างไกล ใกล้ชิด โดยการนำผ้าขิด ในเชิงกายภาพ ผ้าขิดในเชิงสังคม และผ้าขิดในเชิงจิตใจ มาสะท้อนผ่านมมิติของ รูปทรง การใช้สอยและการสื่อความหมาย ในการออกแบบภายใน ที่คำนึงถึงความสอดคล้องต่อพื้นที่ ต่อบริบทสังคมปัจจุบัน ต่อวิถีของชาวบ้านผู้ทอผ้าและคนในชุมชนเดิม เป็นาการถ่ายโอนความคิดระหว่าง ภูมิปัญญาสู่งานออกแบบเป็นสื่อสัญลักษณ์ที่เป็นเอกลักษณ์ให้กับท้องถิ่น

This study and design has its objective to design process and apply to which wisdom, time and aesthetic the northeastern Khit fabric through interior environmental design Khit material has been one of those valuable wisdom materials indicatively of cultural individuality of the Northeastern culture whereas presently has found that each area in the region has attempted to means its local individuality until it causes rural area on itself to respond to its requirement, however, the design is still a transferred construction of knowledge to each other where this local wisdom center will be like educational source for people in community, tourist, and people interested as a sufficient development dependable on its own being able permanent community later on. The instruments used on this research are composed of survey, interview, observation and record forms. Result of the study and design of local wisdom center does not concentrate to a tract the tourist into community or increase its product volume to make more earnings but to concentrate its investigation and transfer such wisdom with its design from the concept of design and the keywords of non-system, in-order, distant but even so close by natural, with aspect the Khit physical form, Khit social and khit mental in reflection through form, function and meaning of interior design that considers to be harmonious of area, recently social context, the lifestyles of rural weavers and original rural villagers to transfer their own idea of wisdom to the design that means the symbol of their individuality of the rural.