https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/14446 Fri, 14 Aug 2026 21:19:21 GMT 2026-08-14T21:19:21Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28292 COMMUNITY PARTICIPATORY APPROACH TO ARCHAEOLOGICAL MANAGEMENTAT PHI MAN LONG LONG RAK CAVE, PANG MAPHA DISTRICT,MAE HONG SON PROVINCE; แนวทางการจัดการแหล่งโบราณคดีแบบมีส่วนร่วมของชุมชนที่ถ้ำผีแมนโลงลงรัก อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน วอกัญญา ณ หนองคาย This qualitative research was conducted under the concept of archaeological management and the research method of community-based participatory action in order to examine the guidelines for local participatory action in archaeological management at Phi Man Long Long Rak Cave and to raise the local awareness of the shared ownership of the past, yielding sustainable conservation and management of archaeological resources with local communities. The purposes of this research are as follows: (i) to examine and assess the value of Phi Man Long Long Rak Cave; (ii) to examine the local partnership participation in accordance with the guidelines for archaeological management; and (iii) to propose the guidelines for sustainable archaeological management at Phi Man Long Long Rak Cave. This research employed participatory action research on three main sources: (i) Ban Tham Lod village, (ii) Ban Tham Lod school, and (iii) Tham Nam Lod nature and wildlife education center. The data were gathered using a variety of methods, including a literature review, an archaeological site survey, participant and non-participant observation, informal interviews, focus group discussions, site visits to an archaeological site, meetings, public forums for community members, and questionnaires. This research evaluates new insights into the guidelines for participatory action in archaeological management at Phi Man Long Long Rak Cave, which were collected and synthesized from the local partnership's opinions and divided into three realms. Firstly, guidelines on the development of the archaeological site at Phi Man Long Long Rak Cave comprise (i) the closure of an archaeological site, (ii) the public learning source, (iii) the research source for archaeologists, (iv) the tourist attraction, (v) the nature and archaeology trails, and (vi) the nature, archaeology, and Shan’s culture trails. Secondly, guidelines on the management of artifacts consist of (i) the community museum, (ii) Ban Tai Yai (the school’s learning center), and (iii) the exhibition in the visitor center of Tham Nam Lod nature and wildlife education center. Finally, guidelines on the management of research knowledge comprise (i) the local history curriculum, (ii) the local history book for the high school level (grades M1-3), (iii) the exhibition in the community museum, (iv) the exhibition in Ban Tai Yai (the school’s learning center), (v) the interpretative signs in an archaeological site, (vi) the knowledge transfer and training workshop for the locals, youths, and tour guides, and (vii) a variety of information media, e.g. transferring research data into the QR code.; งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ประยุกต์การวิจัยโดยอาศัยแนวคิดการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรมและวิธีวิจัยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อค้นหาแนวทางการจัดการแหล่งโบราณคดีถ้ำผีแมนโลงลงรักโดยการมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เพื่อสร้างสำนึกร่วมในการเป็นเจ้าของอดีตร่วมกัน ส่งผลให้ทรัพยากรทางโบราณคดีได้รับการอนุรักษ์และทำนุบำรุงซึ่งนำมาสู่ความยั่งยืน วัตถุประสงค์ของงานวิจัย 1) เพื่อศึกษาและประเมินคุณค่าของแหล่งโบราณคดีถ้ำผีแมนโลงลงรัก 2) ศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีต่างๆ ตามแนวทางการจัดการทรัพยากรทางโบราณคดี และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการจัดการแหล่งโบราณคดีถ้ำผีแมนโลงลงรักอย่างยั่งยืน ผู้เขียนได้ดำเนินงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) กลุ่มเป้าหมาย คือ 1) ชุมชนบ้านถ้ำลอด 2) โรงเรียนบ้านถ้ำลอด และ 3) ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด รวบรวมข้อมูลโดยการสำรวจด้านเอกสารและสำรวจแหล่งโบราณคดี การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ การสนทนากลุ่ม การเยี่ยมชมแหล่งโบราณคดี การทดลองศึกษานอกสถานที่ ณ แหล่งโบราณคดี การประชุม เวทีชาวบ้าน และแบบสอบถามการสำรวจความคิดเห็น สรุปผลการวิจัยพบว่าการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ทำให้สามารถวิเคราะห์และอภิปรายแนวทางการจัดการแหล่งโบราณคดีถ้ำผีแมนโลงลงรัก ที่ได้จากความคิดเห็นของภาคีในระดับท้องถิ่นอย่างแท้จริง ประกอบด้วย แนวทางในการพัฒนาแหล่งโบราณคดีถ้ำผีแมนโลงลงรัก ได้แก่ 1) การปิดแหล่งโบราณคดี 2) การพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ 3) แหล่งศึกษาวิจัยของนักโบราณคดี 4) การพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว 5) เส้นทางศึกษาธรรมชาติและโบราณคดี และ 6) เส้นทางศึกษาธรรมชาติ โบราณคดี และวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชาวไทใหญ่ สำหรับแนวทางการจัดการโบราณวัตถุ สามารถแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบ คือ 1) พิพิธภัณฑ์ชุมชน 2) บ้านไทใหญ่ (ศูนย์การเรียนรู้ของโรงเรียน) และ 3) จัดแสดงในอาคารบริการนักท่องเที่ยวของศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด ลำดับสุดท้าย คือ แนวทางการจัดการองค์ความรู้จากงานวิจัย ได้แก่ 1) หลักสูตรประวัติศาสตร์ท้องถิ่น 2) หนังสือเรียนวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 3) จัดแสดงนิทรรศการในพิพิธภัณฑ์ชุมชน 4) จัดนิทรรศการในบ้านไทใหญ่ (ศูนย์การเรียนรู้ของโรงเรียน) 5) การทำป้ายสื่อความหมายในแหล่งโบราณคดี 6) การอบรมถ่ายทอดความรู้กับท้องถิ่น เยาวชน และผู้นำชม และ 7) สื่อสารสนเทศประเภทต่างๆ เช่น แปลงข้อมูลวิจัยเป็นระบบคิวอาร์โค้ด (QR Code) Tue, 01 Jan 0004 00:00:00 GMT https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28292 0004-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28291 GUIDELINES OF MANAGEMENT FOR THE HISTORY MUSEUM OF ROYAL INNER COURT IN SUAN SUNANDHA: A CASE STUDY OF H.H. PRINCESS SAISAVALI BHIROMYA, PRINCESS SUDDHASININART MANSION; แนวทางการจัดพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ราชสำนักฝ่ายในสวนสุนันทากรณีศึกษาตำหนักพระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ชนะภพ วัณณโอฬาร        The objective of this study aimed to provide the guidelines for exhibit development at Sai Suddha Nobhadol museum or H.H. Princess Saisavali Bhiromya, Princess Suddhasininart mansion inside Suan Suanandha Rajabhat University. The data of this study were collected by using the concept of the exhibit in historic house museum, the concept of the cultural resource evaluation, collecting data from field study, museum, historical document, including the studying from model museum, and interviewing participant in the museum.        The result of this study revealed that Sai Suddha Nobhadol museum, or H.H. Princess Saisavali Bhiromya, Princess Suddhasininart mansion was the historic house museum which showed stories about 2 important historical figures; H.H. Princess Saisavali Bhiromya, Princess Suddhasininart, the royal consort of King Rama V, and Her Royal Highness Princess Nibhanobhadol, Princess of Udong, the daughter of King Rama V. The study on the cultural resource evaluation of Sai Suddha Nobhadol museum found 4 important cultural resources which were in historic, aesthetic, academic and social terms. For the findings of the studying from model museum, and interviewing participant in the museum can provide 2 guidelines for exhibit development at Sai Suddha Nobhadol museum which were 1) exhibit outside the museum by restoring outside related to historical document 2) exhibit inside the museum by displaying all replica chambers inside as if the masters were still alive, and related to the concept of the exhibit in historic house museum.;        งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล ตำหนักพระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา โดยใช้แนวคิดในการจัดพิพิธภัณฑ์ประเภทบ้านประวัติศาสตร์ และแนวคิดการประเมินคุณค่าทรัพยากรวัฒนธรรม และการลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลในพิพิธภัณฑ์ ตลอดจนการศึกษาเอกสารทางประวัติศาสตร์ ประกอบกับการศึกษาพิพิธภัณฑ์ต้นแบบ และการสัมภาษณ์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพิพิธภัณฑ์        ผลการศึกษาพบว่า พิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทานภดล หรือตำหนักพระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา เป็นพิพิธภัณฑ์ประเภทบ้านประวัติศาสตร์ มีการจัดแสดงเกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ 2 ท่าน คือ พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา พระอัครชายาในรัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี พระราชธิดาในรัชกาลที่ 5 ซึ่งจากการประเมินคุณค่าทรัพยากรวัฒนธรรม พบว่าพิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล มีทรัพยากรวัฒนธรรมที่มีความสำคัญ 4 ด้าน คือ ความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์ ความสำคัญเชิงสุนทรียศาสตร์ ความสำคัญเชิงวิชาการ และความสำคัญเชิงสังคม และจากการสัมภาษณ์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพิพิธภัณฑ์ และการศึกษาพิพิธภัณฑ์ต้นแบบ สามารถเสนอแนวทางการพัฒนาการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดลได้ 2 ส่วน คือ การจัดแสดงภายนอกพิพิธภัณฑ์ โดยการคืนสภาพเดิมให้เหมือนกับในอดีตตามข้อมูลประวัติศาสตร์ และการจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ ในลักษณะการจำลองห้องที่ประทับในอดีต เสมือนเจ้านายยังคงมีพระชนม์ชีพ ตามแนวคิดการจัดพิพิธภัณฑ์ประเภทบ้านประวัติศาสตร์ Tue, 01 Jan 0004 00:00:00 GMT https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28291 0004-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/27997 WAYS TO CULTURAL TOURISM MANAGEMENT FOR ALL: CASE STUDY OF KOH KRET, PAK KRET, NONTHABURI; แนวทางการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเพื่อคนทั้งมวล: กรณีศึกษาเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี The purpose of this research was to study the management of cultural tourism for the whole people of the Koh Kret community. Pak Kret District Nonthaburi Province This thesis is qualitative research. The study method was field trips and purposive sampling of tourism stakeholders. Entrepreneurs who are domiciled in the area outside operator Tourists aged 60 years and over, both males and females, totaling 10 people, including tour operators for all. The results showed that Cultural Tourism Management for All of Koh Kret Pak Kret District Nonthaburi Province There are various cultural tourism activities. Not only walking and shopping for products such as general tourist attractions, such as paying homage to the sacred things of Nonthaburi Province. Taking a boat to see the way of life pottery making experiment Demonstration of making traditional Thai desserts or the most popular activity is A visit to the ancient Thai art of Ayutthaya-Mon, such as the riverside chedi Mutao, can be reached by bicycle. But Koh Kret has a weakness which is the lack of maintenance of facilities according to the existing tourism concept for all people. including barriers to access the important factor is the limited space. access only by water and public relations invite people who have physical limitations but have a cost of time and money, such as the elderly who have slow travel behavior. To know and access the facilities provided. more precisely. The opportunity of tourism for all people in the area of Koh Kret found that the spatial potential of cultural sites, religious sites, traditions is complete and strictly inherited. Thai people of Mon descent are very fond of and cherish their culture. But what should be fixed is the unity between the administrative representatives and the villagers in each village to achieve the objective is the number of tourists. and distribution of tourist groups thoroughly as well as distributing the income of the community from being concentrated in the market area to the area of each house more Another part that should be added is to promote the route that has facilities on Koh Kret area to be more widely used by people in need, such as the elderly, who are the main groups of tourists found in the area. concluded that If the unity of work and the management of facilities to accommodate the physically constrained of Koh Kret can be improved. Opportunity to organize tourism for all of Koh Kret Pak Kret District Nonthaburi Province will be able to grow better. And Koh Kret will be able to better accommodate a variety of tourists. including future foreign tourists.; การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเพื่อคนทั้งมวลของชุมชนเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) วิธีการศึกษาคือการออกภาคสนามและการสัมภาษณ์แบบเจาะจง (Purposive Sampling) ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการที่มีภูมิลำเนาอยู่ในพื้นที่ ผู้ประกอบการจากภายนอก นักท่องเที่ยวที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ทั้งเพศชายและเพศหญิง จำนวน 10 คน รวมถึงผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ผลการวิจัยพบว่า การจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเพื่อคนทั้งมวลของเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี มีกิจกรรมรองรับการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอย่างหลากหลาย ไม่เพียงแต่เดินชมเลือกซื้อสินค้าดังเช่นสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป เช่น การสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำจังหวัดนนทบุรี การนั่งเรือชมวิถีชีวิต การทดลองทำเครื่องปั้นดินเผา การสาธิตทำขนมไทยโบราณ หรือกิจกรรมที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือ การเที่ยวชมโบราณสถานศิลปะไทยกรุงศรีอยุธยา-มอญ เช่น เจดีย์เอียงริมน้ำ เจดย์มุเตา ได้ทั้งทางเท้าและตามเส้นทางธรรมชาติด้วยจักรยาน แต่เกาะเกร็ดมีจุดอ่อนคือยังขาดการบำรุงรักษาสิ่งอำนวยความสะดวกตามแนวคิดการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวลที่มีอยู่ รวมถึงอุปสรรคทางการเข้าถึง โดยมีปัจจัยสำคัญคือพื้นที่อันจำกัด การเข้าถึงเพียงทางน้ำ และการประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้ผู้ที่มีข้อจำกัดทางร่างกายแต่มีต้นทุนทางเวลาและทุนทรัพย์ เช่น ผู้สูงอายุ ที่มีพฤติกรรมท่องเที่ยวอย่างเนิบช้า ให้ทราบและเข้าใช้สิ่งอำนวยความสะดวกที่จัดเตรียมไว้ อย่างถูกจุดยิ่งขึ้น โอกาสของการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวลบนพื้นที่เกาะเกร็ดพบว่าว่า ศักยภาพในเชิงพื้นที่ทั้งแหล่งวัฒนธรรม ศาสนสถาน ประเพณีนั้นมีอย่างสมบูรณ์และได้รับการสืบทอดอย่างเคร่งครัด กลุ่มชาวไทยเชื้อสายมอญมีความรักและหวงแหนในวัฒนธรรมของตนเป็นอย่างดี แต่สิ่งที่ควรได้รับการแก้ไขคือ ความสามัคคีระหว่างตัวแทนฝ่ายบริหารและกลุ่มชาวบ้านในแต่ละหมู่บ้านเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์คือจำนวนนักท่องเที่ยว และการกระจายกลุ่มนักท่องเที่ยวให้ทั่วถึง รวมถึงกระจายรายได้ของชุมชนให้ออกจากกระจุกตัวในพื้นที่ตลาดมายังพื้นที่ตามบ้านแต่ละหลังมากขึ้น อีกส่วนหนึ่งที่ควรเพิ่มเติมคือการประชาสัมพันธ์เส้นทางที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกบนพื้นที่เกาะเกร็ดให้มีการใช้งานอย่างแพร่หลายมากขึ้นในกลุ่มคนที่จำเป็น เช่น ผู้สูงอายุ ซึ่งคือนักท่องเที่ยวกลุ่มหลักที่พบบนพื้นที่ กล่าวโดยสรุปว่า หากความสามัคคีในการทำงานและการจัดการสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อรองรับผู้มีข้อจำกัดทางด้านร่างกายของเกาะเกร็ดได้รับการปรับปรุง โอกาสในการจัดการการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวลของเกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรีจะสามารถเติบโตได้ดีขึ้น และเกาะเกร็ดจะสามารถรองรับนักท่องเที่ยวหลากหลายรูปแบบได้ดียิ่งขึ้น รวมถึงนักท่องเที่ยวต่างชาติในอนาคต Mon, 01 Jan 0025 00:00:00 GMT https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/27997 0025-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/26455 Practices in Artistry of Thai Foral Garland:Case study of Women's College in the Court; วิถีปฏิบัติงานช่างฝีมือดอกไม้สด : กรณีศึกษาโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) The purpose of this study, Practices in Artistry of Thai Foral Garland:Case study of Women’s College in the Court, is to learn how Thai garland artisans of Royal Traditional Thai Crafts School for Women are trained through practicing. The study explains knowledge, practice, and inheritance of this field of art under the context of this school. The artistry of Thai Garland was originated from the ladies of the court and currently instructed in Royal Traditional Thai Crafts School located in the inner court of the Grand Palace. Therefore, it is interesting to study the inheritance of this art, including its social development and usefulness, to see how “The Royal Craftsmen” are different from the general ones.                  This study is a quality research, which all data is obtained from observation and interview of the school’s students, teachers, and administrators. The research works under the Practice theory and confines to the subject of “Thai Garland” only.                  The study reveals that this school use the traditional way of inheritance from teachers to students, which is observing and practicing, since the artisanship cannot be passed on by reading textbook. The teaching methods begins with basic level in the first semester and getting more complicated in the next one. As this artistry is so meaningful and related to the monarch, everything from the former time have been delicately taught including the tips of choosing materials, meaning, usage, attitude, and believes. This make the students proud, as they are part of the Royal Court. However, the successful inheritance does not only depend on the teacher, the students also need rehearsal to develop themselves into “Royal Craftsmen” who maintain the traditional way of Thai Garland practice among the changing world.; การศึกษาเรื่อง “วิถีปฏิบัติงานช่างฝีมือดอกไม้สด กรณีศึกษาโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง)” มีจุดมุ่งหมายสำคัญในการศึกษากระบวนการสร้างฝึกทักษะแผนกงานช่างฝีมือดอกไม้สดของโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) และอธิบายถึงความรู้ การปฏิบัติ การถ่ายทอด ภายใต้บริบทพื้นที่โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) ผ่านมโนทัศน์การปฏิบัติ ด้วยความสำคัญของงานช่างฝีมือดอกไม้สดซึ่งเป็นทรัพยากรวัฒนธรรม ในแขนงงานช่างดั้งเดิมของคนไทย ที่มีต้นกำเนิดมาจากฝ่ายใน ในพระบรมมหาราชวัง ซึ่งปัจจุบันได้เปิดสอนในรูปแบบของโรงเรียนช่างฝีมือ ในเขตพระราชฐานชั้นใน จึงมีความน่าสนใจในกระบวนการถ่ายทอดแบบรักษาคุณค่าของ “ฝีมือช่างในวัง” ที่ถูกทำให้แตกต่างจาก “ฝีมือช่างทั่วไป” การวิจัยครั้งนี้ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพภายใต้กรอบแนวคิดทฤษฏีเรื่องการปฏิบัติ (Practice) มีขอบเขตเนื้อหาเฉพาะ “มาลัยดอกไม้สด” ซึ่งเป็นพื้นฐานของงานช่างฝีมือดอกไม้สดโดยเน้นข้อมูลเชิงลึกจากการสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์ครูช่าง นักเรียนช่าง และผู้บริหารโรงเรียน ผลการศึกษาพบว่ากระบวนการถ่ายทอดภายในโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) จากครูช่าง ไปสู่นักเรียนช่างนั้น เป็นแบบดั้งเดิมคือการปฏิบัติไปพร้อมกัน เพราะงานช่างฝีมือไม่สามารถจะถ่ายทอดสู่กันผ่านตำราได้  สอนจากขั้นเบื้องต้นไปสู่ขั้นสูง องค์ประกอบสำคัญคือ การเลือกวัตถุดิบ ความประณีตพิถีพิถัน ความหมายและการใช้งานที่ได้รับการถ่ายทอดกันมาแต่โบราณ รวมไปถึงทัศนคติ ความเชื่อ จิตวิญญาณของความเป็นพื้นที่พิเศษที่เกี่ยวเนื่องด้วยสถาบันพระมหากษัตริย์  ฝีมือที่ถ่ายทอดไปนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับผู้ถ่ายทอดแต่เพียงฝ่ายเดียว แต่ขึ้นอยู่กับผู้สืบทอดที่ต้องฝึกฝนเพื่อเพิ่มความชำนาญ  และพัฒนาเป็นฝีมืออย่าง “ช่างชาววัง”  ทั้งยังคงรักษารูปแบบความดั้งเดิม ตามรูปแบบและหลักเกณฑ์เฉพาะอันเป็นอัตลักษณ์ของความเป็นมาลัยชาววังเพื่อประโยชน์และนัยยะทางเศรษฐกิจท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย Fri, 01 Jan 0017 00:00:00 GMT https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/26455 0017-01-01T00:00:00Z