https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/16152 2026-08-11T05:52:44Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29543 Characteristics and values of Southern Regional Reports (Bai bok) from Nakhon Si Thammarat; ใบบอกเมืองนครศรีธรรมราช : ลักษณะเด่นและคุณค่า นรวิชญ์ มีชัย In the early Rattanakosin period until the reign of King Rama IV, Nakhon Si Thammarat was the province of Siam (now Thailand) and held significant influence over other cities in the southern region and the Malay Peninsula. When, communicating with Bangkok, Nakhon Si Thammarat had the responsibility of sending official letters to report on various administrative matters. The objective of this thesis is to study the format, language usage and analyze the significance found in the city’s regional reports recorded on manuscripts. These documents, categorized as “Bai Bok” (regional reports), were part of the collection at the National Library of Thailand during the reigns of King Rama II to King Rama IV, totaling 59 copies. The study found that official documents recorded on Kradat Phlao using black pencil had imprints of the issuing authority or relevant individuals. These imprints can be categorized into three types: the position seal, seal for page by page seal and closing seal. In the case of copied versions of regional reports recorded in Thai manuscript, which were written using white pencil, imprints were no found. The internal structure of these documents can be divided into four parts: introduction, content, conclusion, and back section. There are two distinct handwriting styles observed: scribble style and hybrid scribble. Regarding the writing style, it follows the Rattanakosin Thai script and shows differences during the reign of King Rama IV, including reduced use of diacritical marks, making it more similar to contemporary Thai script. In terms of language usage, local southern dialect features are evident, including vowel shifts, consonant clusters, word segmentation and region-specific vocabulary. The values of Baibok (regional reports) showed urban during the early Rattanakosin period, politics and government, trading, resources, cultural traditions and international relations.; เมืองนครศรีธรรมราชในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นถึงรัชกาลที่ 4 เป็นหัวเมืองของสยามที่มีอิทธิพลต่อเมืองอื่นๆ ในปักษ์ใต้และประเทศราชมลายูอย่างมาก ในการติดต่อราชการกับกรุงเทพฯ เมืองนครศรีธรรมราชมีหน้าที่ส่งใบบอกสำหรับตอบกลับเพื่อแจ้งเรื่องราวราชการอย่างสม่ำเสมอ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบอักขรวิธี การใช้ภาษา และวิเคราะห์คุณค่าที่ปรากฏในเอกสารใบบอกเมืองนครศรีธรรมราช ที่บันทึกลงบนกระดาษเพลา สมุดไทยดำ จากเอกสารจดหมายเหตุเมืองนครศรีธรรมราช ประเภทใบบอก ซึ่งให้บริการที่กลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึก สำนักหอสมุดแห่งชาติ รัชกาลที่ 2-4 จำนวน 59 ฉบับ ผลการศึกษาพบว่า ใบบอกบันทึกลงบนกระดาษเพลาด้วยดินสอดำ มีการประทับตราของผู้ออกเอกสารหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง ตราประทับพบ 3 ลักษณะ คือ ตราประจำตำแหน่ง ตราประจำต่อ และตราประจำผนึก ใบบอกฉบับคัดสำเนาบันทึกลงบนสมุดไทยดำ เขียนด้วยดินสอขาว ไม่พบตราประทับ ลักษณะเอกสารภายในแบ่งออกได้เป็น 4 ส่วน คือ ส่วนนำ ส่วนเนื้อหา เนื้อลงท้าย และส่วนด้านหลัง มีลักษณะการเขียน 2 ลายมือ ได้แก่ ลายมือหวัดและลายมือบรรจงแกมหวัด  ด้านรูปแบบอักขรวิธี เป็นอักษรไทยรัตนโกสินทร์ มีความแตกต่างในรัชกาลที่ 4 ลดการใช้เครื่องหมายกำกับเสียง ทำให้มีความคล้ายกับการเขียนอักษรไทยปัจจุบันมากขึ้น ด้านการใช้ภาษา ปรากฏการใช้ภาษาถิ่นใต้ทั้งการกลายเสียงสระ การใช้พยัญชนะควบกล้ำ การตัดคำ และศัพท์ภาษาถิ่นใต้ซึ่งเป็นศัพท์เฉพาะ ผลการวิเคราะห์คุณค่าที่ปรากฏในใบบอกเมืองนครศรีธรรมราช พบว่ามีคุณค่าหลายด้านทั้งฐานะที่เป็นเอกสารต้นฉบับ ด้านสภาพบ้านเมืองและสภาพหัวเมืองในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ตอนต้น ด้านการเมืองการปกครอง ด้านเศษฐกิจการค้าขาย ด้านทรัพยากร ด้านวัฒนธรรมประเพณี และด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ 0028-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29541 Mangalartha inscription ( K. 567 ) : An analysis of the essence; จารึกมังคลารถ ( K.567 ) : การศึกษาวิเคราะห์สารัตถะ ธิติ เชาวนลิขิต    This independent research aims to translate and critically analyze the characters and substance derived from the Maṅgalārtha Inscription (K.567). The data obtained is then compared to the content and social reflections evidence in the inscription. The study reveals that the Maṅgalārtha Inscription was created during the reign of King Śrīndravarman (AD 1307-1327). The content details the history of the family of Brahmin Jayamahāpradhāna, who served the kings of the Cambodian kingdom from the reign of King Jayavarman VII up to King Śrīndrajayavarman. The inscription consists of four sides. Sides 1-3 describe the purpose of the construction of the temple and the main idols, commemorating Jayamahāpradhāna's death at the age of 104. Side 4 praises Śrīndraśekhara for continuing to maintain the temple. Additionally, the study identifies inaccuracies in previous interpretations, which mistakenly identified the 104-year-old figure as Jayamaṅgalārtha, hence naming the temple Maṅgalārtha Temple. In fact, the figure is Jayamahāpradhāna, and the idols in the temple represent Jayamahāpradhāna and his wife, differing from the earlier belief that they depicted Jayamaṅgalārtha and his mother. It also clarifies that King Jayavarman VIII passed away before King Śrīndravarman's ascension. Content-wise, it is found that King Jayavarman VII ruled Śrīndrarājapura in the year 1102 AD, two years before ruling Yasodharapura. In the late Angkor period, a system of appointing heirs (Yuvaraja) was used, and the scholarly Brahmin lineage was inheritable through both male and female lines. By comparing the auspicious dates and times for the temple construction, it was determined that the method of calculating dates during the Angkor period, as analyzed using Schram's method, provides the closest approximation to historical reality. Additionally, the movements of Ketu as recorded in the Khmer inscriptions did not correspond with those recorded in Indian and Chinese scriptures.; การค้นคว้าอิสระนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแปลและศึกษาวิเคราะห์ตัวอักษรและสารัตถะที่ได้จากจารึกมังคลารถ( K.567)  และนำข้อมูลที่ได้ศึกษาเปรียบเทียบเนื้อหาและภาพสะท้อนทางสังคมที่ปรากฏในจารึก ผลการศึกษาพบว่า จารึกมังคลารถนี้สร้างขึ์นในสมัยของพระเจ้าศรีนทรชยวรมัน(พ.ศ.1850 -1870) เนื้อหากล่าวถึงประวัติของตระกูลของพราหมณ์ชยมหาประธานในการรับใช้กษัตริย์ในอาณาจักรกัมพูชาตั้งแต่ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 จนกระทั่งถึงสมัยพระเจ้าศรีนทรชยวรมัน มี 4 ด้าน โดยด้านที่ 1-3 กล่าวถึงที่มาของการสร้างปราสาทและรูปเคารพหลัก เนื่องในโอกาสที่ชยมหาประธานเสียชีวิตเมื่ออายุ 104 ปี และในด้านที่ 4 กล่าวสรรเสริญศรีนทรเศขร ในการสืบทอดการดูแลปราสาทแห่งนี้ นอกจากนี้พบความคลาดเคลื่อนในตีความครั้งก่อนว่า ผู้ที่มีอายุ 104 ปีนี้คือ ชยมังคลารถ จึงทำให้ปราสาทแห่งนี้ได้ชื่อว่า ปราสาทมังคลารถ แท้ท่ี่จริงคือชยมหาประธาน  และรูปเคารพในปราสาทเป็นรูปเคารพของชยมหาประธานและภรรยาของเขา ต่างจากเดิมที่เชื่อกันว่าเป็นรูปชยมังคลารถกับมารดาา และพระเจ้าชัยวรมันที่ 8 สิ้นพระชนม์ก่อนที่พระเจ้าศรีนทรวรมันจะขึ้นครองราชย์ ในแง่เนื้อหา พบว่า พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ครองเมืองศรีนทราชปุระในปี ม.ศ. 1102  สองปีก่อนครองเมืองยโสธรปุระ พบในช่วงปลายพระนครนั้นใช้ระบบการแต่งตั้งยุพราชเพื่อเป็นรัชทายาท และการสืบทอดของพราหมณ์บัณฑิตมีการสืบทอดได้ทั้งทางสายผู้ชายและผู้หญิง และจากการคำนวณฤกษ์และวันเดือนปีในการสร้างปราสาทเปรียบเทียบกัน พบว่าการเปรียบเทียบวันทางสุริยคติกับวันทางจันทรคติในสมัยพระนครนั้น การคำนวณวันเดือนปีตามวิธีของ schram ให้ค่าใกล้เคียงความจริงมากที่สุด   และดาวเกตุในจารึกเขมรไม่ได้โคจรตามคัมภีร์ที่มีบันทึกไว้ในอินเดียและจีน 0028-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29538 The Regional Reports (Baibok) of Nan : Form, Content and Reflection of Society and Culture.; ใบบอกเมืองน่าน : รูปแบบ เนื้อหา และภาพสะท้อนสังคมวัฒนธรรม กตัญญุตา มณีพงศ์      The purpose of this thesis is to study Baibok of Nan city which records by Dhamma Lanna scripts and the Tai-Lue scripts during the reign of King Rama V between 1888 to 1891, there were 85 papers. The results of the study showed that the form of Baibok of Nan city was divided into extrinsic elements and intrinsic elements. Most of extrinsic elements were recorded on western paper. Intrinsic elements were divided into 3 parts: the beginning, the content and the ending.          Alphabets can be classified into Dhamma Lanna 5 handwritings, and Tai-Lue 3 handwritings. Each handwriting is different in term of the bowed head and the end of the letter lines. As for the orthography of both groups was written according to general principles.        The contents of document can be classified into 2 groups: political and cultural traditional. The results of reflections showed 5 types, sovereignty of Bangkok, position seal and namely, relationship, Buddhism of Tai-lue and cremation.;      วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ศึกษาใบบอกเมืองน่านที่บันทึกด้วยอักษรธรรมล้านนา และอักษรธรรมลื้อ สมัยรัชกาลที่ 5 ระหว่าง พ.ศ. 2431-2434 จำนวน 85 ฉบับ มีประเด็นการศึกษาดังนี้ รูปแบบ อักษรและอักขรวิธี เนื้อหา รวมถึงภาพสะท้อนสังคมวัฒนธรรม        ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบของใบบอกเมืองน่าน แบ่งเป็น รูปแบบภายนอก และรูปแบบภายใน โดยส่วนใหญ่รูปแบบภายนอกจะบันทึกลงบนกระดาษฝรั่ง สำหรับรูปแบบภายในเป็นการบันทึกข้อความ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนต้น ส่วนเนื้อหา และส่วนท้าย ตัวอักษรสามารถจำแนกออกเป็น อักษรธรรมล้านนา 5 ลายมือ อักษรธรรมลื้อ 3 ลายมือ ความแตกต่างของแต่ละลายมือต่างกันที่ขมวดหัวและปลายเส้นอักษรเป็นหลัก ส่วนอักขรวิธีการเขียนของอักษรทั้ง 2 กลุ่มเขียนเหมือนอักขรวิธีทั่วไปทุกประการ เนื้อหาสามารถ แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ เนื้อหาเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง และเนื้อหาเกี่ยวกับประเพณี ส่วนภาพสะท้อนสังคมวัฒนธรรม พบว่าใบบอกเมืองน่านมีภาพสะท้อนทั้งหมด 5 ภาพสะท้อน คือ ความเป็นเอกราชของกรุงเทพฯ, ตราประทับและชื่อของเจ้าเมืองน่าน, ความเป็นเครือญาติ, การนับถือพระพุทธศาสนาของชาวลื้อ และความเชื่อเรื่องการเผาศพ 0028-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29535 AN ANALYSIS OF STRUCTURES AND REFLECTIONS IN VIETNAMESE FACE IDIOMS; การวิเคราะห์โครงสร้างและภาพสะท้อนของสำนวนที่เกี่ยวกับอวัยวะบนใบหน้าในภาษาเวียดนาม Vuong Ngoc LE This research aims at studying the Vietnamese face idioms in terms of their structures and reflections. The data of 620 Vietnamese idioms were collected from 2 Vietnamese dictionaries. The research results show that 16 facial body parts appear in the idiomatic structures, but there are 25 different words of facial body parts. The frequency of facial body parts appearing in descending order is: “mặt (face), “khẩu/ miệng/ mỏ/ mồm/ mõm (mouth)”, “mắt (eye)”, “đầu/ trốc (head)”, “tai (eye)”, “cổ/ hầu/ họng (neck)”, “tóc (hair)”, “mũi (nose)”, “(lông) mày (eyebrow)”, “răng, nanh (teeth/ canine teeth)”, “môi/ mép (lip)”, “lưỡi  (tongue), “má (check)”, “râu moustache/ beard”, “gáy (nape)” and “trán (forehead)”. According to the research, the structures of Vietnamese face idioms can be categorized into 3 groups. First, the symmetrical idiomatic structure, the most prevalent group, is found in 283 idioms and can be divided into 17 sub-structures. Second, the asymmetrical idiomatic structure is present in 273 idioms, which can be divided into 39 sub-structures. Third, the comparative idiomatic structure, the least common form, is found in 63 idioms with 19 sub-structures. Regarding the analysis of the reflections, the results reveal that the Vietnamese face idioms are related to the surrounding environments by using the names of plants, animals, and various objects as the materials to compare with human characteristics and behaviors. There are 10 aspects of the reflections found, including Vietnamese women’s beauty, food culture, agricultural ways, clothing, musical instruments, Vietnamese beliefs, customs, traditional occupations, personal characteristics, as well as speaking manners.; งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสำนวนที่เกี่ยวกับอวัยวะบนใบหน้าในภาษาเวียดนามใน 2 ประเด็นคือ โครงสร้างและภาพสะท้อน โดยเก็บรวบรวมข้อมูลสำนวนภาษาเวียดนามจำนวน 620 สำนวนจากพจนานุกรมภาษาเวียดนามจำนวน 2 เล่ม ผลการวิจัยพบอวัยวะบนใบหน้าที่ปรากฏในโครงสร้างสำนวนจำนวน 16 อวัยวะ แต่มีคำศัพท์เรียกอวัยวะบนใบหน้าจำนวน 25 คำ ความถี่ของการปรากฏอวัยวะบนใบหน้าที่พบเรียงลำดับจากมากไปหาน้อยคือ “mặt (หน้า)”, “khẩu/ miệng/ mỏ/ mồm/ mõm (ปาก)”, “mắt (ตา)”, “đầu/ trốc (หัว)”, “tai (หู)”, “cổ/ hầu/ họng (คอ)”, “tóc (ผม)”, “mũi (จมูก)”, “(lông) mày (คิ้ว)”, “răng, nanh (ฟัน/ เขี้ยว)”, “môi/ mép (ริมฝีปาก)”, “lưỡi  (ลิ้น), “má (แก้ม)”, “râu (หนวด/ เครา)”, “gáy (ต้นคอ)” และ “trán (หน้าผาก)” ผลการศึกษาสำนวนที่เกี่ยวกับอวัยวะบนใบหน้าสามารถจำแนกโครงสร้างได้เป็น 3 กลุ่มคือ โครงสร้างสำนวนแบบสมมาตรเป็นโครงสร้างสำนวนที่พบจำนวน 283 สำนวน แบ่งเป็นโครงสร้างย่อย 17 โครงสร้าง รองลงมาคือโครงสร้างสำนวนแบบอสมมาตรพบมากที่สุดจำนวน 273 สำนวน แบ่งเป็นโครงสร้างย่อย 39 โครงสร้าง และโครงสร้างสำนวนแบบเปรียบเทียบพบจำนวน 63 สำนวน แบ่งเป็นโครงสร้างย่อย 19 โครงสร้าง ผลการศึกษาด้านภาพสะท้อนพบว่า สำนวนที่เกี่ยวกับอวัยวะบนใบหน้าในภาษาเวียดนามมีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ รอบตัว โดยนำชื่อของพืช สัตว์ และสิ่งของต่าง ๆ มาใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อเปรียบเทียบกับลักษณะและพฤติกรรมของบุคคล พบภาพสะท้อนในสำนวน 10 ประเด็น กล่าวคือ ความงามของผู้หญิงเวียดนาม วัฒนธรรมอาหาร วิถีเกษตรกรรม เครื่องแต่งกาย เครื่องดนตรี ความเชื่อของชาวเวียดนาม ประเพณี อาชีพดั้งเดิม ลักษณะของบุคคล และลักษณะการพูดจา 0028-01-01T00:00:00Z