https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/14236 2026-05-13T22:01:55Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/30452 Extraction methods and effect of environmental factors on phytochemical contents and antioxidant activity in bamboo leaf extract; การศึกษาวิธีการสกัดและผลของปัจจัยสิ่งแวดล้อมต่อปริมาณสารพฤกษเคมี และฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระในสารสกัดจากใบไผ่ สิรินตา เกษมสุขไพศาล Bamboo is a plant in the grass family (Poacea) with high genetic diversity and distributes throughout Thailand. Currently, there are many studies on the accumulation of bioactive compounds with high antioxidant capacity in bamboo leaf extracts (BLE), including a testing for potential applications in various pharmaceutical aspects. However, the type and amount of phytochemicals in bamboo leaf extracts may differ depending on internal factors e.g., genetic diversity, age of bamboo leaves, and external factors e.g., extraction methods, harvest season, or environmental stresses. Therefore, this research was aimed to study the extraction methods and the effect of environmental factors on phytochemical contents and antioxidant activities in bamboo leaf extracts. Two main groups of phytochemicals were found in BLE, phenolic compounds and flavonoids, and antioxidant activity were analyzed by spectrophotometry. Types and quantities of 8 phytochemicals namely chlorogenic acid, caffeic acid, isoorientin, orientin, p-coumaric acid, vitexin, isovitexin, and apigenin in BLE were analyzed by Reversed Phase-High Performance Liquid Chromatography (RP-HPLC). The results showed that different extraction methods, solvents, and leaf maturity affected the phytochemical content. From the experiment, the main active ingredient in bamboo leaves was highly soluble in 60% ethanol, and the older leaves had more phytochemical accumulation than the younger leaves. It was found that leaves from 11 genotypes of bamboo harvested in winter had higher concentrations of active ingredients than those harvested in summer. Different genotypes of bamboo accumulate different phytochemicals. It was found that the Schizostachyum sp. had the highest accumulation of 4 phytochemicals, namely caffeic acid, isoorientin, orientin, and isovitexin. BLE of Dendrocalamus sericeus Munro and Thyrsocalamus liang Sungkaew & W.L. Goh contained all 8 active substances. In addition, environmental stresses resulted in a decrease in bamboo growth while there was a higher accumulation of phytochemicals in response to the stresses, especially drought stress. Therefore, both internal and external factors affect the phytochemical accumulation in BLE. The knowledge gained from this research may helpful for pharmaceutical applications or food supplements used of BLE in the future.; ไผ่เป็นพืชในวงศ์หญ้า (Poacea) ที่มีความหลากหลายทางพันธุกรรมสูงและมีการกระจายพันธุ์อยู่ทั่วทั้งประเทศไทย ปัจจุบันมีงานวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับการสะสมสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่มีความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระสูงของสารสกัดจากใบไผ่ รวมถึงการทดสอบศักยภาพในการนำไปใช้งานในทางเภสัชกรรมด้านต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม ชนิดและปริมาณของสารพฤกษเคมีในสารสกัดจากใบไผ่อาจแตกต่างกันโดยขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปัจจัยภายใน เช่น ความหลากหลายทางพันธุกรรม และอายุของใบไผ่ และปัจจัยภายนอก เช่น วิธีการสกัดสาร ฤดูกาลเก็บเกี่ยว หรือความเครียดจากสิ่งแวดล้อม ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการสกัดและผลของปัจจัยสิ่งแวดล้อมต่อปริมาณสารพฤกษเคมี และฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระในสารสกัดจากใบไผ่ โดยทำการวิเคราะห์ปริมาณสารพฤกษเคมีกลุ่มหลักที่พบในไผ่ 2 ชนิด ได้แก่ สารประกอบฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ รวมถึงฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระด้วยเทคนิค spectrophotometry และวิเคราะห์ชนิดและปริมาณของสารพฤกษเคมี 8 ชนิด ได้แก่ chlorogenic acid, caffeic acid, isoorientin, orientin, p-coumaric acid, vitexin, isovitexin และ apigenin ในสารสกัดจากใบไผ่ด้วยเทคนิค Reversed Phase High Performance Liquid Chromatography (RP-HPLC) ผลการศึกษาพบว่าวิธีการสกัด ตัวทำละลาย และอายุใบที่ต่างกันส่งผลต่อปริมาณสารพฤกษเคมี โดยจากการทดลองสารออกฤทธิ์สำคัญในใบไผ่ละลายได้ดีในตัวทำละลาย 60% เอทานอล และใบแก่มีการสะสมสารพฤกษเคมีมากกว่าใบอ่อน รวมถึงพบว่าไผ่จำนวน 11 ชนิดที่เก็บเกี่ยวในฤดูหนาวมีการสะสมสารออกฤทธิ์สำคัญสูงกว่าไผ่ที่เก็บเกี่ยวในฤดูร้อน ไผ่แต่ละชนิดสะสมสารพฤกษเคมีไม่เท่ากัน โดยพบว่าไผ่ข้าวหลามกาบแดง (Schizostachyum sp.) มีการสะสมสารพฤกษเคมีสูงสุดจำนวน 4 ชนิด ได้แก่ caffeic acid, isoorientin, orientin และ isovitexin ส่วนไผ่ซางหม่น (Dendrocalamus sericeus Munro) และไผ่เลี้ยง (Thyrsocalamus liang Sungkaew & W.L. Goh) พบมีสารออกฤทธิ์สำคัญครบทั้ง 8 ชนิด นอกจากนี้ปัจจัยความเครียดจากสิ่งแวดล้อมภายนอกก็ส่งผลให้การเจริญเติบโตของไผ่ลดลง แต่มีการสะสมสารพฤกษเคมีสูงขึ้นเพื่อตอบสนองต่อความเครียด โดยเฉพาะความเครียดจากการขาดน้ำ ดังผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าทั้งปัจจัยภายในและภายนอกมีผลต่อการสะสมสารพฤกษเคมีของไผ่ ความรู้ที่ได้จากงานวิจัยนี้จึงอาจมีส่วนช่วยในการพัฒนาศักยภาพในการนำสารสกัดจากใบไผ่ไปใช้งานทางเภสัชกรรมหรือส่งเสริมผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพจากสารสกัดใบไผ่ในอนาคต 0001-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29317 Weed Diversity in Organic and Conventional Paddy Fields in Nakhon Pathom Province, Thailand.; ความหลากหลายของวัชพืชในนาข้าวอินทรีย์และนาข้าวที่ใช้สารเคมีในจังหวัดนครปฐม ประเทศไทย พรหมณ์สุรียภัสสร์ ศุกระศร Paddy fields are an agricultural ecosystem that has long been connected with Thai society's way of life, and it is tied to the way of life and culture in many locations. Rice farming patterns are currently divided into four major groups: transplanting rice cultivation, broadcasting rice cultivation, upland rice cultivation, and terraced rice cultivation. Furthermore, there are numerous types of rice management, such as the use of synthetic or organic substances to manage rice fields, resulting in a unique diversity of plants and animals. As there has been little study on plant variety in organic paddy fields and conventional paddy fields in Thailand, particularly in terms of ecology, the researcher undertook a survey of 8 Rai of organic paddy fields and 7 Rai of conventional paddy fields in Don Tum District, Nakhon Pathom Province, Thailand from January to December 2015. The sampling covered two rice farming seasons in both types of fields. Both fields are separated of no more than 3 kilometers from each other. The organic paddy fields were grown in parachute rice transplanting cultivation, using water from ponds behind the rice fields, while conventional paddy fields were grown in rice seedling cultivation and irrigated with water from irrigation canals. Sampling was collected every two weeks by dividing into rice field sampling by placing 6 random plots of 0.5x2 meters in size with 100 meters spacing between each plot and ridge area was surveyed by walking survey every time the sample was collected. It was found that, there were 28 families, 61 species of plants in the organic paddy fields and 19 families, 42 species of plants in the conventional paddy fields. The ridge area was the area where the highest plant diversity found in both types of paddy fields. The dominant plants found in the organic paddy fields were the Cyperus difformis L. (Small flower umbrella-sedge), while in the conventional paddy fields were Nymphaea nouchali Burm.f. (Water lily). The most dominant plant found in both ridge areas was Brachiaria mutica (Forssk.) Stapf (Buffalo grass). The Similarity Index (SI) of plants among organic paddy fields and conventional paddy fields was at 62.14%. Families of plants with the largest number of species found in organic paddy fields were the Poaceae with 11 species and Cyperaceae with 8 species, respectively. Meanwhile, in the conventional paddy fields, families of plants with the largest number of species found were Poaceae with 8 species, and 5 species each of Cyperaceae and Malvaceae, respectively. This study demonstrates that organic paddy fields may be exploited as a source of aquatic plant conservation and a useful ecological study site for interested parties in the future.; นาข้าวเป็นระบบนิเวศเชิงเกษตรกรรมที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตของสังคมไทยมาช้านาน ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตและวัฒนธรรมในแต่ละพื้นที่แตกต่างกันออกไป ในปัจจุบันรูปแบบการปลูกข้าวถูกจำแนกออกเป็น 4 ประเภทหลัก ได้แก่ นาดำ นาหว่าน นาไร่ และนาขั้นบันไดนอกจากนี้การจัดการนาข้าวยังคงมีรูปแบบที่หลากหลาย อาทิ การใช้สารเคมีสังเคราะห์ในการจัดการนา หรือ การใช้สารอินทรีย์ในการจัดการนา ทำให้นาข้าวมีความหลากหลายของพืชและสัตว์ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เนื่องจากในประเทศไทยมีงานวิจัยเรื่องความหลากชนิดของพืชในนาข้าวอินทรีย์และนาข้าวที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์ค่อนข้างน้อยโดยเฉพาะในเชิงนิเวศวิทยา ดังนั้นงานวิจัยนี้ผู้วิจัยจึงทำการสำรวจนาข้าวอินทรีย์พื้นที่ 8 ไร่ และนาข้าวที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์พื้นที่ 7 ไร่ ในอำเภอดอนตูม จังหวัดนครปฐม ประเทศไทย การเก็บตัวอย่างครอบคลุมสองฤดูกาลการทำนาในนาทั้งสองประเภทคือนาข้าวอินทรีย์และนาข้าวเคมี ตั้งแต่เดือนมกราคม – เดือนธันวาคม พ.ศ. 2558 ทั้งสองนามีระยะห่างกันในรัศมีไม่เกิน 3 กิโลเมตร นาอินทรีย์มีการทำนาแบบโยนกล้าและใช้น้ำจากบ่อพักน้ำด้านหลังนา นาที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์มีการทำนาแบบหว่านเมล็ดและใช้น้ำจากคลองชลประทาน เก็บตัวอย่างทุกสองสัปดาห์โดยแบ่งเป็นการเก็บตัวอย่างในแปลงนาจากแปลงสุ่มขนาด 0.5x2 เมตร จำนวน 6 แปลงสุ่ม มีระยะห่างแต่ละแปลงสุ่ม 100 เมตร และบริเวณคันนาจากการเดินสำรวจทุกครั้งที่เก็บตัวอย่าง พบว่าในนาข้าวอินทรีย์พบพืชทั้งหมด 28 วงศ์ 61 ชนิด และในนาที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์พบพืชทั้งหมด 19 วงศ์ 42 ชนิด บริเวณคันนาคือบริเวณที่พบความหลากชนิดของพืชมากที่สุดในนาทั้งสองประเภท พืชชนิดเด่นในแปลงนาอินทรีย์คือ Cyperus difformis L. (กกขนาก) พืชชนิดเด่นในแปลงนาเคมีคือ Nymphaea nouchali Burm.f. (บัวเผื่อน) พืชชนิดเด่นบริเวณคันนาของนาทั้งสองประเภทคือ Brachiaria mutica (Forssk.) Stapf (หญ้าขน) ค่าดัชนีความคล้ายคลึงของชนิดพืชระหว่างนาอินทรีย์และนาที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์อยู่ที่ 62.14% วงศ์ของพืชที่พบจำนวนชนิดมากที่สุดในนาอินทรีย์คือวงศ์หญ้า Poaceae จำนวน 11 ชนิด รองลงมาคือวงศ์กก Cyperaceae จำนวน 8 ชนิด วงศ์ที่พบจำนวนชนิดมากที่สุดในนาที่ใช้สารเคมีสังเคราะห์คือวงศ์หญ้า Poaceae 8 ชนิด รองลงมาคือวงศ์กก Cyperaceae และ วงศ์ชบา Malvaceae วงศ์ละ 5 ชนิด การศึกษาครั้งนี้ทำให้ทราบว่านาข้าวอินทรีย์สามารถใช้เป็นแหล่งศึกษาระบบนิเวศชุ่มน้ำที่ดีให้แก่ผู้ที่สนใจได้ในอนาคต แต่ไม่เหมาะกับการเป็นแหล่งอนุรักษ์ในระยะยาวเนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา 0028-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29275 Cercarial dermatitis and their snail hosts in the south of Thailand; โรคพยาธิหอยคันและหอยฝาเดียวที่เป็นโฮสต์บริเวณภาคใต้ของประเทศไทย ธนภรณ์ วงศ์พิมพ์ Cercarial dermatitis outbreaks have been reported in Surat Thani and Songkhla provinces, Thailand. Gastropods serve as the intermediate hosts for this snail-transmitted disease. The aim of this study was to examine the snail species and cercariae found in snails from the southern Thailand, with a hypothesis about cercariae and intermediate host that cause cercarial dermatitis in areas near the disease outbreak. Snail samples were collected from agricultural water sources in five provinces: Chumphon, Surat Thani, Nakhon Si Thammarat, Phatthalung, and Songkhla. Snails were collected from 29 locations in October 2021 and October 2022. A total of 3,342 snails were classified into 21 species. Among them, 82 snails had the ability to serve as intermediate hosts for cercariae, including Bithynia siamensis goniomphalos, B. s. siamensis, Gyraulus convexiusculus,  Indoplanorbis exustus, and Radix rubiginosa. The infection rates were 1.74% (10/574), 7.27% (61/839), 1.14% (2/176), 0.25% (2/802), and 4.02% (7/174), respectively. The cercariae were classified based on morphological characteristics and internal organs, resulting in 7 types and 13 species: (1) Echinochasmus pelecani (2) Echinoparyphium recurvatum (3) Echinostoma spiniferum (4) E. revolutum  (5) Schistosoma indicum (6) S. spindale (7) Clinostomum giganticum (8) Diplostomum baeri eucaliae (9) Stellantchasmus falcatus (10) Haematoloechus similis (11) Loxogenes liberum (12) Loxogenoides bicolor (13) Ophthalmoxiphidiocercariae. Molecular analysis based on the ITS2 markers indicated clear differentiation between the cercariae according to their species. This study provides insights into the biodiversity of snail hosts and their relationships with cercariae, revealing that I. exustus and R. rubiginosa were infected with the cercariae of the S. indicum group, which can cause disease in ruminant animals and human cercarial dermatitis.; โรคพยาธิหอยคันเป็นโรคที่มีรายงานการระบาดในจังหวัดสุราษฎร์ธานี และสงขลา ประเทศไทย โดยมีหอยฝาเดียวเป็นตัวนำโรค การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบ ชนิดพันธุ์ของหอยและปรสิตที่พบจากหอยบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย โดยมีสมมติฐานเกี่ยวกับปรสิตและโฮสต์ที่สามารถก่อให้เกิดโรคพยาธิหอยคันบริเวณพื้นที่ใกล้เคียงกับพื้นที่ที่พบการระบาดของโรค สำรวจและสุ่มเก็บตัวอย่างหอยจากแหล่งน้ำในพื้นที่เกษตรกรรม 5 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง และสงขลา พบหอยฝาเดียวจาก 29 จุดสำรวจ โดยเก็บตัวอย่างในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2564 และเดือนตุลาคม พ.ศ. 2565 หอยตัวอย่างจำนวน 3,342 ตัว จำแนกได้ 21 ชนิดพันธุ์ โดยหอยจำนวน 82 ตัว 5 ชนิดพันธุ์ เป็นโฮสต์กึ่งกลางให้แก่ตัวอ่อน พยาธิใบไม้ระยะเซอร์คาเรีย ได้แก่ Bithynia siamensis goniomphalos, B. s. siamensis,  Gyraulus convexiusculus, Indoplanorbis exustus และ Radix rubiginosa มีอัตราการติดเชื้อร้อยละ 1.74 (10/574), 7.27 (61/839), 1.14 (2/176), 0.25% (2/802) และ 4.02 (7/174) ตามลำดับ ตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเซอร์คาเรียจำแนกโดยลักษณะสัณฐานวิทยาและอวัยวะภายใน ได้ทั้งหมด 13 ชนิดพันธุ์ ดังนี้ (1) Echinochasmus pelecani (2) Echinoparyphium recurvatum (3) Echinostoma spiniferum (4) E. revolutum (5) Schistosoma indicum (6) S. spindale (7) Clinostomum giganticum (8) Diplostomum baeri eucaliae (9) Stellantchasmus falcatus (10) Haematoloechus similis (11) Loxogenes liberum (12) Loxogenoides bicolor และ (13) Ophthalmoxiphidiocercaria ผลการวิเคราะห์สายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการจากเครื่องหมายโมเลกุล (ITS2) แสดงให้เห็นว่าปรสิตทั้งหมดมีการแยกเคลด ออกจากกันตามชนิดพันธุ์อย่างชัดเจน การศึกษาในครั้งนี้สามารถวิเคราะห์ถึงความหลากหลาย ทางชีวภาพของหอยตัวอย่างรวมทั้งความสัมพันธ์ในการเป็นโฮสต์กึ่งกลางของปรสิต โดยพบหอย  I. exustus และ R.rubiginosa มีการติดเชื้อพยาธิใบไม้เลือดกลุ่ม S. indicum ซึ่งปรสิตกลุ่มนี้ ก่อให้เกิดโรคในสัตว์เคี้ยวเอื้องและโรคพยาธิหอยคันในมนุษย์ 0024-01-01T00:00:00Z https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29269 The new Derris species (Fabaceae) ensured by morphological, phylogenetic, and phytochemical evidences; พืชสกุลหางไหล (วงศ์ถั่ว) ชนิดใหม่ และหลักฐานยืนยันทางสัณฐานวิทยา สายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ และพฤกษเคมี พันธ์วริศ บุญประจันทร์ Derris rubricosta Boonprajan & Sirich. (Khruea lai leeratiwong) is a new species of the genus Derris Lour. discovered from peninsular Thailand. Results from this thesis revealed several distinctive morphological characteristics of this particular Derris species. For example, the midrib of the fully developed leaflets has reddish coloration, filaments are sparsely hairy, prominent hairs are observed at the anthers’ base. Additionally, the anatomical characteristics of the leaf epidermis differ noticeably from other species, e.g. presence of glandular and bicellular non-glandular hairs. Furthermore, the HPLC fingerprints of this new species also differs from its comparable species, D. pubipetala. Phylogenetic analyses using of combined molecular markers (trnK-matK, trnL-F IGS and ITS/5.8S) demonstrated the distinct evolutionary lineage, clearly separated from other species within the genus. Two populations from Songkhla Province, the type locality, exhibited high support for its monophyly and were designated as the same species new to science. The specific epithet “rubricosta” refers to the remarkable reddish midrib of the mature leaflets, a characteristic not found in other species of Derris.; Derris rubricosta Boonprajan & Sirich. (เครือไหลลีรติวงศ์) พืชสกุลหางไหลชนิดใหม่ได้รับการค้นพบในบริเวณคาบสมุทรไทย โดยผลจากการศึกษาในวิทยานิพนธ์นี้ได้เผยให้เห็นว่าพืชชนิดดังกล่าวมีลักษณะทางสัณฐานวิทยาอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะหลายลักษณะ เช่น เส้นกลางใบย่อยของใบที่เจริญเต็มที่แล้วมีสีแดง ก้านชูอับเรณูมีขนประปรายและปรากฏเด่นชัดบริเวณฐานของอับเรณู นอกจากนี้ ลักษณะทางกายวิภาคของผิวใบยังมีความแตกต่างจากชนิดอื่น ๆ อย่างเห็นได้ชัด เช่น การปรากฏของขนต่อมและขนที่มีสองเซลล์ อีกทั้งลายพิมพ์เอชพีแอลซีของสารพฤกษเคมีของพืชชนิดใหม่นี้ยังมีความแตกต่างเมื่อเปรียบเทียบกับหางไหลขน (D. pubipetala) ที่เลือกมาใช้เปรียบเทียบด้วยเช่นกัน การวิเคราะห์สายวิวัฒนาการจากเครื่องหมายโมเลกุลรวม (trnK-matK, trnL-F IGS และ ITS/5.8S) แสดงให้เห็นว่าพืชชนิดนี้มีตำแหน่งทางสายวิวัฒนาการที่แยกจากสายวิวัฒนาการของชนิดอื่น ๆ ในสกุลหางไหลอย่างชัดเจน โดย 2 ประชากรจากจังหวัดสงขลาซึ่งเป็นแหล่งเก็บตัวอย่างต้นแบบเป็นกลุ่มที่มาจากบรรพบุรุษเดียวกันและมีค่าสนับสนุนวงศ์วานที่สูง จึงได้กำหนดให้ 2 ประชากรดังกล่าวนี้เป็นพืชชนิดเดียวกันและมีสถานะเป็นชนิดใหม่ และคำระบุชนิด “rubricosta” แสดงถึงเส้นกลางใบย่อยที่ยังมีสีแดงในใบที่เจริญเต็มที่แล้ว ซึ่งไม่พบในชนิดอื่นของสกุลหางไหล 0028-01-01T00:00:00Z