https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/608 2026-08-08T22:34:55Z 2026-08-08T22:34:55Z พิศิษย์ ชูโลหธรรมกุล https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29174 2024-10-05T20:04:13Z 0028-01-01T00:00:00Z

The Architecture of the Mosques Designed by M.A.Kassim; รูปแบบศิลปกรรมของมัสยิดที่ออกแบบโดยนายกาเซ็ม แปลน (เกษม อิทธิเกษม) พิศิษย์ ชูโลหธรรมกุล This research aims to study the development of the mosques that designed by M.A. Kassim, the Javanese expert who lived during 1888-1960s, then analyzes the mosques styles by comparing the mosques in the same period.           The results show the styles of the mosques were designed by M.A. Kassim are dividable into 3 periods as follows. 1. Before the dissolution of the Ottoman Empire (1910 – 1922): The mosques in this period were western buildings styles. There are a lot of the decorations like pomegranate stucco, and there are more than 1 minarets which attached to the buildings.  2. After the designed with of the Ottoman Empire (1922 – 1932): The mosque in this period was bigger. During this period, the roof is patched with gable and there is a porch that is attached in front of the dome for emphasizing the entrance. 3. Early reign of King Rama IX (1946 – 1957): The mosque was influenced by the mosque was influenced by Khana Ratsadon art. The identities are solid fence for hiding the roof pitched, and the minaret was shorter became small domes, and the mosque was built with new material is sand wash The common features of 3 period of these mosques are the buildings with the brick and mortar, the fences surround the roof and there are minarets which attached to the buildings;          งานวิจัยฉบับนี้ศึกษาลักษณะรูปแบบศิลปกรรม พัฒนาการของมัสยิดที่ได้รับการออกแบบโดยนายกาเซ็ม แปลน นายช่างชาวชวา ผู้มีชีวิตในช่วง พ.ศ. 2431 - ราว พ.ศ. 2500 จากนั้นจึงทำการศึกรูปแบบของมัสยิดต่างๆ โดยการเปรียบเทียบกับมัสยิดในช่วงเวลาเดียวกัน          จากการศึกษาวิจัยพบว่าลักษณะของมัสยิดที่ได้รับการออกแบบโดยนายกาเซ็ม แปลน แบ่งได้ตามยุคสมัยถึง 3 สมัยดังต่อไปนี้ 1. สมัยก่อนการล่มสลายของจักวรรดิออตโตมัน (พ.ศ. 2453 - พ.ศ. 2465): มัสยิดในช่วงนี้มีลักษณะเป็นอาคารแบบตะวันตก มีการประดับตกแต่งลวดลายเป็นจำนวนมาก เช่น ลวดลายปูนปั้นรูปผลทับทิม และมีจำนวนหออะซานมากกว่า 1 หอ ติดกับตัวอาคาร 2. สมัยหลังการล่มสลายของจักวรรดิออตโตมัน (พ.ศ. 2465 - พ.ศ. 2475): มัสยิดสมัยนี้มีขนาดใหญ่โตมากขึ้น ริเริ่มการสร้างมัสยิดที่มีหลังคาลาด พร้อมจั่ว มีมุขทางเข้ายอดโดมเพื่อเน้นทางเข้า 3. สมัยต้นรัชกาลที่ 9 (พ.ศ. 2489 - พ.ศ. 2500): มัสยิดรับอิทธิพลจากศิลปะคณะราษฎร จึงมีการสร้างรั้วทึบปกปิดหลังคาลาดด้านใน หออะซานถูกลดความสูงลงมาเป็นโดมขนาดเล็ก และมีการใช้วัสดุใหม่อย่างกรวดล้างมาสร้างมัสยิด ส่วนลักษณะที่มีร่วมกันของมัสยิดทั้ง 3 สมัยคือ เป็นอาคารแบบก่ออิฐถือปูน มีมีระเบียงล้อมหลังคาลาดและมีหออะซานติดกับตัวอาคาร

0028-01-01T00:00:00Z พณิช ตั้งวิชิตฤกษ์ https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/29132 2024-10-05T20:02:19Z 0024-01-01T00:00:00Z

The Wooden Ordination Halls in Communities Along the Gulf of Thailand's Upper West Coast; อุโบสถไม้พื้นถิ่นของชุมชนรอบอ่าวไทยตอนบนฝั่งตะวันตก พณิช ตั้งวิชิตฤกษ์ The purpose of this study was to analyze wooden ordination halls, popular vernacular architecture in the area around the upper western Gulf of Thailand, particularly in the three significant river basins: Tha Chin, Mae Klong, and Phetchaburi. The study focused on geographical and historical factors, building structure, architectural design and decorative art of 28 wooden ordination halls as a sample. The findings indicated that these wooden ordination halls were built due to the limitation of coastal communities’ location and floodplain landscape. Soft and saline soil in the area resulted in the difficulty of common traditional Thai masonry-style construction in terms of subsidence of buildings as well as corrosion from air and soil salinity. The building structure of the wooden ordination halls was as simple as traditional Thai wooden houses in the central region of Thailand (Ruen Krueng Sab) and had some components from western-influenced wooden houses. The wooden ordination halls reflected the creativity of local craftsmen and became unique vernacular architecture. In addition, the wooden ordination halls ranged in size from small to large. They were divided into five groups by roof patterns as follows: 1) The wooden ordination halls with a singled-tier roof and a porch 2) The wooden ordination halls with a singled-tier roof, a porch and a full-covered slanted awning 3) The traditional wooden ordination halls with a multi-tiered roof 4) The wooden ordination halls with a secondary-gabled roof and 5) The special wooden ordination halls. Furthermore, decorative art in different parts of the buildings was both simple and complicated. It was a combination of vernacular art and Bangkok-inspired fine art in the 24th-25th Buddhist century. The wooden ordination halls represented the prosperity and growth of the communities in the basins around the upper western Gulf of Thailand during the 24th-25th Buddhist century.; วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์อุโบสถไม้ สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่นิยมสร้างอยู่ในพื้นที่รอบอ่าวไทยตอนบนฝั่งตะวันตก บริเวณ 3 ลุ่มน้ำสำคัญ ได้แก่ แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำแม่กลอง และแม่น้ำเพชรบุรี ทั้งในเรื่องปัจจัยจากภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ โครงสร้างอาคาร รูปแบบทางสถาปัตยกรรม และงานศิลปกรรม โดยศึกษาตัวอย่างอุโบสถไม้จำนวน 28 หลัง อุโบสถไม้เหล่านี้สร้างขึ้นเนื่องจากข้อจำกัดด้านพื้นที่ตั้งของชุมชนที่อยู่ริมชายฝั่งทะเลและภูมิประเทศแบบที่ราบน้ำท่วมถึง ผืนดินจึงมีความอ่อนนิ่มและเค็ม เป็นอุปสรรคต่อการสร้างอาคารแบบเครื่องก่อที่พบทั่วไป ทั้งในแง่การทรุดตัวของอาคารและการกัดกร่อนจากฤทธิ์ความเค็มของทั้งอากาศและพื้นดิน ผลการศึกษาด้านโครงสร้างของอุโบสถไม้พบว่า อุโบสถไม้วางโครงสร้างเรียบง่ายเหมือนกับบ้านเรือนไทยเครื่องสับภาคกลาง และมีบางองค์ประกอบได้อิทธิพลจากเรือนไม้อิทธิพลตะวันตก ถือเป็นงานสร้างสรรค์ของช่างในท้องถิ่นจนเกิดเป็นรูปแบบของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ขณะที่ผลการศึกษาด้านรูปแบบทางสถาปัตยกรรมพบว่า อุโบสถไม้มีตั้งแต่ขนาดเล็กถึงขนาดใหญ่ สามารถแบ่งกลุ่มรูปแบบโดยใช้หลังคาเป็นเกณฑ์ได้ 5 รูปแบบ ได้แก่ 1. อุโบสถไม้มีพาไลปีกนกล้อมรอบ หลังคาไม่ลดชั้น 2. อุโบสถไม้มีพาไลปีกนกล้อมรอบ หลังคาไม่ลดชั้น มีจั่นหับด้านหน้า 3. อุโบสถไม้แบบไทยประเพณี หลังคาลดชั้น 4. อุโบสถไม้ที่ทำมุขลดยื่นด้านหน้า และ 5. อุโบสถไม้แบบพิเศษ โดยผลการศึกษางานศิลปกรรมพบการประดับตกแต่งส่วนต่างๆ ของอุโบสถไม้ ทั้งแบบเรียบง่ายที่สุดจนถึงการประดับตกแต่งองค์ประกอบต่างๆ จำนวนมาก อีกทั้งยังพบการผสมผสานทั้งจากศิลปะแบบพื้นถิ่นร่วมกับแรงบันดาลใจของงานศิลปกรรมจากกรุงเทพฯ สามารถกำหนดอายุได้ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24-25 นอกจากนี้ ยังพบว่าอุโบสถไม้เป็นสิ่งที่สะท้อนภาพการเจริญเติบโตของชุมชนต่างๆ ที่ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำรอบอ่าวไทยตอนบนฝั่งตะวันตกในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24-25 ด้วย

0024-01-01T00:00:00Z วิศวะ ชินโย https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28635 2024-05-16T20:07:29Z 0004-01-01T00:00:00Z

FINE ARTS ALONG THE KHWAE OM CANAL IN RATCHABURI AND SAMUT SONGKHRAM: HISTORICAL DEVELOPMENT OF THE LOCAL COMMUNITY DURING THE 15th  - 20th CENTURY; ศิลปกรรมตามลำคลองแควอ้อม จังหวัดราชบุรี และ สมุทรสงคราม: พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของชุมชนในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20-25   วิศวะ ชินโย Khwae Om canal is an ancient waterway which was believed to be the old Mae Klong River before it was changing the direction of the current river. It flows away from the main Mae Klong River at the Pak Bamru, a little below from Ratchaburi, then flows into the plain at Muang District and Wat Phleng District in Ratchaburi. After that the canal flows into the orchard areas at Bang Khonthi and Amphawa district in Samut Songkhram. And then connects to the Mae Klong River at Pak Nam Bang Kung, nearby Bang Chang, a little north of the city of Samut Songkhram. Along the Klong Khwae Om, it has been found the evidences since the late prehistoric period, continuing with the ancient city, Khu Bua, which is an important city during the Dvaravati period. The study found that the artworks along the Khwae Om canal, after the Khmer culture, The oldest evidences can be dated around the 15th century or during the early Ayutthaya period, according to the Buddha images in U-Thong style (both the 2nd and 3rd generations) that were found. Therefore, it was believed that during this period, there should be a small community returning to settle down in Khwae Om canal and build the temples as the center of the community which have the vihara as the main building. In the middle of the Ayutthaya period, around the middle to late of the 16th century, it found that many temples were formally binding the boundary of ubosot. In the late Ayutthaya period, during the 18th-19th century, ubosots have become the main building of the temple, and semas have been built in the late Ayutthaya style, including the repair of the Buddha images may be the reflection of the wealth of the community before the 2nd fallen of Ayutthaya Kingdom in 1767.   In the Thonburi to early Rattanakosin period, around the 19th century, most of the evidences shown up the artistic character of the late Ayutthaya period. Therefore, it was believed that there were still the small community along the Khwae Om canal after the fallen of the kingdom. And then became stability during the 20th century the new inspiration from Bangkok that may be related to the transportation routes during that time; คลองแควอ้อม เป็นเส้นทางน้ำโบราณเชื่อว่าเป็นแม่น้ำแม่กลองสายเก่า ก่อนที่จะเปลี่ยนทิศทางดังในปัจจุบันโดยไหลแยกตัวออกจากแม่น้ำแม่กลองสายหลักที่บริเวณปากบำหรุ ใต้เมืองราชบุรีลงมาเล็กน้อย เข้าสู่เขตท้องทุ่ง ในอำเภอเมืองและอำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี จากนั้นจึงเข้าสู่พื้นที่สวน ในเขตอำเภอบางคนที และอำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม และออกสู่แม่น้ำแม่กลองสายหลักที่ปากน้ำบางกุ้ง เหนือเมืองสมทุรสงครามเล็กน้อย โดยบริเวณริมคลองสายนี้พบหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในช่วงยุคก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย รวมทั้งเมืองโบราณคูบัวในสมัยทวารวดี จากการศึกษาพบว่า งานศิลปกรรมบริเวณริมคลองแควอ้อมหลังวัฒนธรรมเขมร สามารถกำหนดอายุเก่าที่สุดได้ในราวพุทธศตวรรษที่ 20 หรือในช่วงสมัยอยุธยาตอนต้น คือกลุ่มพระพุทธรูปแบบอู่ทองรุ่นที่ 2 และ 3 จึงน่าเชื่อว่าในระยะนี้ในคลองแควอ้อมอาจเป็นชุมชนขนาดเล็ก มีวัดที่ประดิษฐานพระพุทธรูปในพระวิหารเป็นศูนย์กลางของชุมชนเท่านั้น ต่อมาในสมัยอยุธยาตอนกลางในราวครึ่งหลังของพุทธศตวรรษที่ 21 จึงพบหลักฐานการผูกพัทธสีมาขึ้นอย่างเป็นกิจจะลักษณะ กระทั่งในสมัยอยุธยาตอนปลายในช่วงพุทธศตวรรษที่ 23-24 จึงพบหลักฐานงานสถาปัตยกรรม ใบเสมา รวมถึงการซ่อมแปลงพระพุทธรูป จำนวนมาก เชื่อว่าในระยะนี้เป็นช่วงที่มีการสร้างอาคารพระอุโบสถขึ้นใหม่และผูกพัทธสีมาตามที่นิยมมีพระอุโบสถเป็นประธานของวัด และการบูรณะซ่อมแปลงพระพุทธรูปอาจเป็นภาพสะท้อนของความมั่งคั่งของชุมชนก่อนการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ในปี 2310 ในสมัยธนบุรี-ต้นรัตนโกสินทร์ ราวพุทธศตวรรษที่ 24 ส่วนมากเป็นการบูรณปฏิสังขรณ์งานศิลปกรรมสมัยอยุธยาตอนปลาย จึงน่าเชื่อว่าชุมชนบริเวณริมคลองแควอ้อมน่าจะยังคงมีการอยู่อาศัยอยู่แต่อาจมีขนาดเล็กลง และกลับมามีความมั่นคงมากขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 จึงมีหลักฐานศิลปกรรมที่สร้างขึ้นใหม่มากขึ้น โดยมีรูปแบบที่ได้แรงบันดาลใจ รวมทั้งกลุ่มช่างจากราชธานีกรุงเทพฯ ที่อาจสัมพันธ์กับเส้นทางคมนาคมที่สะดวกในช่วงเวลาดังกล่าว

0004-01-01T00:00:00Z วชรธร สิมกิ่ง https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28302 2024-05-15T20:04:38Z 0004-01-01T00:00:00Z

Tripitaka Hall in Lamphun Province : The Study of Art Style and Their Development; หอไตรในจังหวัดลำพูน : รูปแบบศิลปกรรมและพัฒนาการงานช่าง วชรธร สิมกิ่ง The study of art styles and craftsmanship development of the Tripitaka Hall in Lamphun Province covers 84 sites in 8 districts. These Tripitaka halls were built by various ethnic groups who settled in the area from the 19th Century until present. The study used a comparative analysis of the art forms that appeared compiling with document data and other supporting evidence, including information from interviews with personnel in the area. The hypothesis of the study suggested that these ethnic groups have a way of life, society and culture of their own and respectful believing in Buddhism, the religious sites built therefore should clearly show the characteristics of the group. The goal of this thesis is to study such changes based on their relationship to ethnic groups and the period of construction. The results of the study revealed that the art style of Tripitaka Hall in Lamphun Province is divided into 3 main groups, consisting of Tai Yuan craftsmen who are the indigenous people in the area. This group of craftsmen has evidence of the construction of the Tripitaka Hall since the 19th Century, namely the Tripitaka Hall of Wat Phra That Hariphunchai Woramahawihan, which was developed from the Tripitaka Hall of Wat Phra Singh Woramahawihan in Chiang Mai Province and became a prototype for the Tripitaka Hall built in the 20th Century. The distinctive feature is a two-story half-timbered building, the upper level is a miniature of two porches vihara. The second group is Tai Yawng, an ethnic group who migrated from eastern Shan State, the Republic of the Union of Myanmar. They came to Lamphun Province and settled in Pa Sang, Mueang Lamphun, Ban Hong and Mae Tha District during the year 1796 – 1813 AD. The distinguishing feature of Tripitaka Hall is a two-story cement building and a raised platform in both normal and shed roof which decorated in Tai Lue style roof ridges. The third is the Ban Hong craftsmen group. The Tripitaka Hall of this group built by the Tai Yuan and Tai Yong people who live together in Ban Hong District. The distinctive feature is the combination of the architecture of the temple building and the residence, such as the decoration of the gingerbread stencil which becomes unique in this area. In the part of the development of technicians divided according to the period of construction of the Tripitaka Hall into 3 periods. The first period was in the 19th Century, the Tripitaka Hall of the city temple was built by a group of Tai Yuan craftsmen. The second period was in 20th Century. It was a period of expansion as many as 50 Tripitaka Halls have built. Craftsmanship was develop into a local craftsmen group which specific styles of each area and began to be influenced by Burmese art, traditional Thai art and Western art. At the end of the 20thCentury, folk art was transformed into commercial art under the influence of stateist art. The art styles are modified according to the understanding and popularity of artisans in each area. The third period was after 1957 AD., the commercial Thai art has replaced folk art. Although there was a revival of the old artistic style according to the local trend during the year 1987 - 2006, but the style has been changed to focus on more extravagant decorative arts in buildings. This corresponds to the symbolic value of the Tripitaka Hall, which has changed its role from a building that stores the most important scriptures of Buddhism to the one component of the religious sites of the temple.; การศึกษารูปแบบศิลปกรรมและพัฒนาการงานช่างของหอไตรในจังหวัดลำพูนครอบคลุมหอไตรจำนวน 84 แห่งในพื้นที่ 8 อำเภอ หอไตรดังกล่าวสร้างโดยกลุ่มชาติพันธุ์หลายกลุ่มที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในพื้นที่ตั้งแต่ช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 จนถึงปัจจุบัน การศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์เปรียบเทียบรูปแบบศิลปกรรมที่ปรากฏร่วมกับเอกสารและหลักฐานประกอบอื่นๆ รวมทั้งข้อมูลจากการสัมภาษณ์บุคลากรในพื้นที่ สมมติฐานในการศึกษาเชื่อว่ากลุ่มชาติพันธุ์เหล่านี้มีวิถีชีวิต สังคมและวัฒนธรรมเป็นของตนเองและเลื่อมใส ศรัทธาในพุทธศาสนา ศาสนสถานที่สร้างขึ้นจึงแสดงลักษณะเฉพาะของกลุ่มที่ชัดเจน อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลากว่าหนึ่งพุทธศตวรรษที่ผ่านมาทำให้เกิดการหลอมรวมทางวัฒนธรรมระหว่างกลุ่มชนในพื้นที่จนส่งผลต่อรูปแบบศิลปกรรมและพัฒนาการงานช่างที่เกี่ยวข้องกับการสร้างหอไตร วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้กำหนดเป้าหมายในการศึกษาการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวโดยพิจารณาจากความสัมพันธ์กับกลุ่มชาติพันธุ์และช่วงระยะเวลาที่ก่อสร้าง ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบศิลปกรรมของหอไตรในจังหวัดลำพูนแบ่งเป็น 3 กลุ่มช่างหลัก ประกอบด้วยกลุ่มช่างไทยวนซึ่งเป็นชนพื้นถิ่นเดิมในพื้นที่ กลุ่มช่างนี้มีหลักฐานการสร้างหอไตรตั้งแต่ช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 คือ หอไตรวัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหารซึ่งพัฒนารูปแบบมาจากหอไตรวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร จังหวัดเชียงใหม่ และกลายเป็นต้นแบบให้กับหอไตรที่สร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 ลักษณะเด่นเป็นอาคารครึ่งปูนครึ่งไม้สองชั้น, ชั้นบนเป็นวิหารที่มีมุขโถงสองด้านย่อส่วน กลุ่มช่างที่สองคือกลุ่มช่างไทยองซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อพยพจากรัฐฉานตะวันออก สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาเข้ามาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่อำเภอป่าซาง อำเภอเมืองลำพูน อำเภอบ้านโฮ่งและอำเภอแม่ทาในช่วงพ.ศ. 2339 – 2356 ลักษณะเด่นของหอไตรเป็นอาคารปูนสองชั้นและอาคารยกพื้นสูง, หลังคาทรงคฤห์และหลังคาทรงโรงมีการประดับสันหลังคาแบบศิลปะไทลื้อ กลุ่มช่างที่สามคือ กลุ่มช่างบ้านโฮ่งซึ่งเป็นหอไตรที่สร้างโดยชาวไทยวนและไทยองที่อาศัยอยู่ร่วมกันในพื้นที่อำเภอบ้านโฮ่ง ลักษณะเด่น คือมีการผสมผสานสถาปัตยกรรมแบบอาคารของวัดกับเคหะสถาน เช่น การประดับลายฉลุขนมปังขิงจนกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะพื้นที่ ในส่วนของพัฒนาการงานช่าง แบ่งตามช่วงเวลาที่สร้างหอไตรเป็น 3 ช่วงใหญ่ๆ  ช่วงแรกเป็นช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 เริ่มมีการสร้างหอไตรแบบวัดประจำเมืองโดยกลุ่มช่างไทยวน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 เป็นช่วงขยายตัว มีการสร้างหอไตรจำนวนมากถึง 50 แห่ง งานช่างเริ่มพัฒนาสู่กลุ่มช่างพื้นบ้าน มีการพัฒนารูปแบบเฉพาะของแต่ละพื้นที่และเริ่มรับอิทธิพลจากภายนอกทั้งศิลปะพม่า ศิลปะไทยประเพณี และศิลปะตะวันตกเข้ามาผสมผสาน ในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 25 ศิลปะพื้นบ้านได้ปรับเข้าสู่ศิลปะเชิงพานิชย์โดยได้รับอิทธิพลจากศิลปกรรมแบบรัฐนิยม รูปแบบศิลปกรรมมีการปรับเปลี่ยนตามความเข้าใจและความนิยมของช่างในแต่ละพื้นที่ หลังปีพ.ศ. 2500 เป็นต้นมา ศิลปะไทยแบบพานิชย์นิยมได้เข้ามาแทนที่ศิลปะพื้นบ้าน แม้จะมีการรื้อฟื้นรูปแบบศิลปกรรมในยุคเก่าขึ้นมาประยุกต์ตามกระแสท้องถิ่นนิยมในช่วงปีพ.ศ. 2530 – 2549 แต่ได้มีการเปลี่ยนแปลงโดยเน้นศิลปกรรมประดับอาคารที่มีความฟุ้งเฟื้อมากขึ้น สอดคล้องกับคุณค่าในเชิงสัญลักษณ์ของหอไตรที่เปลี่ยนบทบาทจากอาคารเก็บพระคัมภีร์สำคัญสูงสุดของพุทธศาสนาเป็นอาคารที่เป็นส่วนประกอบหนึ่งในศาสนสถานของวัด

0004-01-01T00:00:00Z