https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/595 2026-07-11T05:32:26Z 2026-07-11T05:32:26Z อิสรีย์ คุณากรบดินทร์ https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/30046 2025-04-18T20:01:54Z 2018-01-01T00:00:00Z

การศึกษาสถาปัตยกรรมสาธารณะประเภทอาคารเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม อิสรีย์ คุณากรบดินทร์ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถาปัตยกรรมที่สร้างขึ้นโดยรัฐเพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้เข้าใช้งาน โดยมุ่งศึกษาสถาปัตยกรรมที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อรองรับกิจกรรมพักผ่อนหย่อนใจในสมัยหลัง พ.ศ. 2475 อันเป็นผลเกี่ยวเนื่องมาจากนโยบายสร้างชาติของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในสมัยก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 กิจกรรมพักผ่อนหย่อนใจเป็นที่นิยมเฉพาะในหมู่ชนชั้นนา สยาม อย่างไรก็ตามภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยเฉพาะในสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงครามดารงตาแหน่งนายกรัฐมนตรีในสมัยแรก (พ.ศ. 2481-2487) รัฐบาลได้ส่งเสริมให้ประชาชนรู้จักและประกอบกิจกรรมการพักผ่อนหย่อนใจเพื่อแสดงถึงความเป็น “อารยะ” ของประชาชนในชาติ อันนามาซึ่งการก่อสร้างสถาปัตยกรรมเพื่อรองรับกิจกรรมพักผ่อนหย่อนใจ เช่น โรงภาพยนตร์ สนามกีฬา และสถานตากอากาศ วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาศึกษาสถาปัตยกรรมพักผ่อนหย่อนใจที่สร้างขึ้นโดยรัฐ 3 ประเภทดังกล่าวโดยใช้หลักฐานประเภทเอกสารจากหอจดหมายเหตุ แบบทางสถาปัตยกรรม และหนังสือที่ระลึกเกี่ยวกับอาคารที่ศึกษา ประกอบกับการสาารวจภาคสนามด้วยตนเอง การศึกษาพบว่า นอกจากสถาปัตยกรรมพักผ่อนหย่อนใจเหล่านั้นล้วนสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่แล้ว ยังมีลักษณะร่วมกัน คือ เป็นงานสถาปัตยกรรมสาธารณะขนาดใหญ่เพื่อรองรับคนจานวนมาก องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมมีความเรียบง่าย ไม่ซับซ้อน มีการวางผังและแบ่งพื้นที่ใช้งานระหว่างพื้นที่ส่วนกลางสาหรับการใช้งานร่วมกันและพื้นที่ส่วนบริการอย่างชัดเจน นอกจากนี้ ในบางอาคารยังมีข้อกาหนดการใช้พื้นที่สาธารณะด้วยการแต่งกายสุภาพและปฏิบัติตนอย่างมี “อารยะ” ซึ่งมีความสอดคล้องกับรัฐนิยมที่ประกาศใช้ในช่วงเวลานั้นด้วย ด้วยเหตุนี้ สิ่งที่ทาให้สถาปัตยกรรมพักผ่อนหย่อนใจมีความเป็น ‘สมัยใหม่’ จึงมิใช่เพียงเพราะสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีการก่อสร้างล่าสุดเท่านั้น หากเพราะเป็นหนึ่งในกลไกที่รัฐใช้ขับเคลื่อนนโยบายสร้างชาติ ผลจากการศึกษานี้จะช่วยสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในประเทศไทยหลัง พ.ศ. 2475 ให้ดียิ่งขึ้น; This thesis was aimed to study the architecture erected by the government with the objective to allow for the public use. The study focused on the characteristics of leisure architecture built after the year 1932 with relation to the nationalization policy established by Field Marshal Plaek Phibulsongkhram. Before the 1932 revolution, leisure was popular merely amongst Siamese elites. From 1932 onwards, particularly during Phibul Songkhram's administration (1938-1944); however, the government promoted specific leisure activities to Thai peoples as parts of the plan to demonstrate 'civilised' culture. This policy led to the building of leisure architecture, including cinemas, sports stadium, and recreation centre. This thesis studies these three types of leisure architecture built by the state in the post-1932 era. The study drew upon archival documents at National Archives, architectural drawings, buildings' memorial books, and upon first-hand analysis of the buildings. All case studies of leisure architecture were built of new technologies, but they also shared similarities. They were public buildings capable of supporting not only large groups of peoples but also all classes of peoples; their building elements and decoration were austere and simple; their planning and functional divisions were clear within which the separation between public and service areas was evident. Moreover, in relation to Royal decrees introduced during this time, building codes were also introduced in some leisure buildings as part of the attempt to establish new codes of public behaviour. What made leisure architecture built during this time 'modern’ was not just that they were created out of the latest building technologies, but that they were used by the state to carry out the nationalistic policies. The result will provide a better understanding of modern architecture in the post-1932 era.

2018-01-01T00:00:00Z ศิษฎา แท่นนิล https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28592 2024-05-16T20:05:38Z 0004-01-01T00:00:00Z

A Study of Buddhist Architecture in the Buddhavas (Sacred Compound) of Wat Prayurawongsawas Waraviharn; การศึกษาพุทธศิลปสถาปัตยกรรมในบริเวณเขตพุทธาวาส วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร ศิษฎา แท่นนิล Wat Prayurawongsawas Waraviharn was built in 1828 during the reign of King Rama III. This period marked the emergence of various factors the influenced cultural changes both internally and externally, resulting from Western colonialism and the Industrial Revolution. This research aims to 1) study cultural ideologies, and architectural concepts and styles of Buddhist architecture in the Phutthavat (public area) of Wat Prayurawongsawas Waraviharn during the reign of King Rama III to the beginning of King Rama IV's reign (1824 to approximately 1857); 2) understand political, economic, and social contexts reflected through the design of Buddhist art and architecture in the Phutthavat (public area); and 3) investigate the relationship between Somdej Chao Phraya Borom Maha Prayoorawongse (Dit Bunnag), the temple donor whose original lineage can be traced back to Persia, and his donated Buddhist art and architecture. Case studies of Buddhist architecture include Wihan (assembly hall), Ubosot (ordination hall), Phra Borommathat Maha Chedi (principal stupa), Prayoon Bhandakharn Museum (Pharin Pariyattidhammasala), and Khao Mo (miniature mountain). They are considered original works which were influenced by cultural changes either directly or indirectly during the nineteenth century. The architectural design demonstrates the effectiveness of architectural forms according to the design criteria and craftsmanship process that blend harmoniously among Thai art and architecture, the Chinese art and philosophy, and Western architectural culture. This is evident in the design of the layout system, which creates the landscape of sacred space based on Thai principles, fused with the philosophical beliefs of China. The architectural design of the Phra Borommathat Maha Chedi and Prayoon Bhandakharn Museum (Pharin Pariyattidhammasala), as well as the decoration of architectural components combined with Western art. While the simulated mountain (Khao Mo) represents the cosmological worldview of Buddhism and Hinduism, together with the philosophical beliefs of China. They all ultimately reflect the universal ideology of the temple, mirroring the ideology of the age.; วัดประยุรวงศาวาสวรวิหารเริ่มสร้างเมื่อปีพ.ศ.2371 ในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ยุคสมัยที่เริ่มเกิดปัจจัยต่าง ๆ อันมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมทั้งภายในและภายนอกประเทศ โดยเป็นผลมาจากการเมืองแบบอาณานิคมและการปฏิวัติอุตสาหกรรมของชาติตะวันตก การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวความคิดและรูปแบบทางศิลปสถาปัตยกรรมในเชิงวัฒนธรรมตลอดจนความเชื่อที่มีอยู่อย่างหลากหลายในบริเวณเขตพุทธาวาส วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร ช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ.2367 ถึงประมาณปีพ.ศ.2400) 2) เรียนรู้ถึงบริบททางการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม ที่สะท้อนผ่านการออกแบบงานพุทธศิลปสถาปัตยกรรมในบริเวณเขตพุทธาวาสของพระอารามดังกล่าว 3) ตลอดจนศึกษาความสัมพันธ์ของผู้สร้างพระอาราม คือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ซึ่งต้นสายสกุลดั้งเดิมนั้นเป็นชาวเปอร์เซียกับรูปแบบงานศิลปสถาปัตยกรรมที่ปรากฏว่ามีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันอย่างไร งานสถาปัตยกรรมกรณีศึกษานั้นประกอบด้วยพระวิหาร พระอุโบสถ พระบรมธาตุมหาเจดีย์ พิพิธภัณฑ์พระ ประยูรภัณฑาคาร (พรินทรปริยัติธรรมศาลา) และภูเขาจำลอง (เขามอ) โดยสถาปัตยกรรมเหล่านี้เป็นผลงานทางสถาปัตยกรรมที่มีมาตั้งแต่ดั้งเดิม ซึ่งรับอิทธิพลของการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมตามยุคสมัยทั้งโดยทางตรงและทางอ้อมจนแสดงให้เห็นถึงผลสัมฤทธิ์ของรูปแบบทางสถาปัตยกรรมตามเกณฑ์กำหนดของการออกแบบและกระบวนการทางช่างอย่างมีความผสานกลมกลืนกันระหว่างวัฒนธรรมทางรูปแบบงานศิลปสถาปัตยกรรมอย่างไทย ศิลปะอย่างกระบวนจีนและวัฒนธรรมทางสถาปัตยกรรมอย่างตะวันตก ดังที่ปรากฏจากการออกแบบระบบผังบริเวณซึ่งยังคงเป็นการสร้างโลกทัศน์ของพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ตามอย่างคติไทยโดยผสานกับคติความเชื่อตามหลักปรัชญาจีน การออกแบบงานสถาปัตยกรรมขององค์พระบรมธาตุมหาเจดีย์และอาคารพิพิธภัณฑ์พระ ประยูรภัณฑาคาร (พรินทรปริยัติธรรมศาลา) ตลอดจนการตกแต่งองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมที่ผสานกับงานศิลปะตะวันตก หรือแม้กระทั่งภูเขาจำลอง (เขามอ) ก็สะท้อนแนวความคิดจักรวาลทัศน์ทางพระพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ร่วมกับกับคติความเชื่อตามหลักปรัชญาจีน ที่ล้วนแล้วแต่สะท้อนอุดมคติแห่งยุคสมัยอันแสดงความเป็นสากลของพระอาราม

0004-01-01T00:00:00Z ธนพร สุขคุณอมรรัตน์ https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28586 2024-05-16T20:05:23Z 0004-01-01T00:00:00Z

HOUSES OF KHAW FAMILY DATED BETWEEN 1844-1932; สถาปัตยกรรมบ้านตระกูล ณ ระนอง พ.ศ.2387-2475 ธนพร สุขคุณอมรรัตน์ The thesis is a study of the House of the Khaw family, in the southwestern Thailand during 1944 until the post-political transition era of 1932. This study explores in architecture of Khaw Family house: In Ranong, The governor residence, Phra Buraphathitathorn’s residence, Phraya Damrongsujarit Mahisara Phakdi’s residence, and Khaw Family residence of the 4th generation: and in Trang, Phraya Ratsadanupradit Mahisara Phakdi’s residence. The research found that, first of all, China and maritime trade with Penang played an important influence in the architectural styles of Khaw Family residences. This study the House of the Khaw family in Southwestern Thailand , were influenced by architectural elements from Penang. These influences can be traced back to the maritime trade activities of the Khaw family. The architectural forms can be categorized into 4 distinct styles ,The first architectural style is large-scale buildings adorned with exquisite decorative elements. This style combines elements of Chinese and Western architecture. This styles not used for housing, But for receive Kings and royalty. The second style are houses influenced by the architectural style of bungalows for  accommodation. The houses are constructed primarily using wooden materials. The decoration is relatively simple. The third style is residential houses of important members of the Khaw family during the Thesaphiban system. These houses is bungalows house styles, constructed with brick walls and adorned with exquisite stucco decorations in the Western style. This style gained popularity among Chinese business entrepreneurs in the Southwestern Thailand. And the fourth style is residential houses, constructed during after 1932, incorporating elements from the second style. But, these houses are built using modern construction methods and are smaller in size. Because they aren’t as wealthy as the past.; วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาสถาปัตยกรรมบ้านพักอาศัยของตระกูล ณ ระนอง ในภาคใต้ฝั่งตะวันตก ประเทศไทย ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2387 - จนถึงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475 โดยมุ่งวิเคราะห์รูปแบบสถาปัตยกรรมของบ้านในตระกูล ณ ระนอง ที่สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลจากประเทศจีน และจากอิทธิพลทางการค้าระหว่างประเทศที่ส่งผลต่องานสถาปัตยกรรม การศึกษาใช้หลักฐานทางเอกสารและงานสถาปัตยกรรมบ้านที่ยังคงพักอาศัยอยู่ได้แก่ จวนเจ้าเมืองระนอง และเรือนรับรอง จังหวัดระนอง, บ้านพระยารัษฎานุประดิษฐ์ จังหวัดตรัง, บ้านพระบูรพทิศอาทร จังหวัดระนอง, บ้านพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี จังหวัดระนอง และบ้านทายาทตระกูล ณ ระนอง รุ่นที่ 4 จังหวัดระนอง การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่ารูปแบบทางสถาปัตยกรรมบ้านพักอาศัยของตระกูล ณ ระนองในหัวเมืองใต้ฝั่งตะวันตกได้รับอิทธิพลทางสถาปัตยกรรมจากเกาะปีนัง จากการทำการค้าระหว่างประเทศของตระกูล ณ ระนอง สามารถแบ่งรูปแบบอาคารออกเป็น 4 รูปแบบ ได้แก่ รูปแบบที่ 1 เป็นอาคารขนาดใหญ่ และมีการประดับตกแต่งอาคารอย่างสวยงาม และมีรูปแบบสถาปัตยกรรมจีนผสมผสานกับสถาปัตยกรรมตะวันตก ซึ่งไม่ได้ใช้งานเป็นบ้านพักอาศัย แต่ใช้ในรับรองพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ รูปแบบที่ 2 เป็นบ้านพักอาศัยเดี่ยวแบบบังกะโล เป็นอาคารที่ใช้วัสดุการก่อสร้างด้วยไม้เป็นหลัก โดยมีการประดับตกแต่งอย่างเรียบง่าย รูปแบบที่ 3 เป็นบ้านพักอาศัยในช่วงระบบมณฑลเทศาภิบาล โดยมีลักษณะแบบบ้านบังกะโล ที่เป็นอาคารก่ออิฐฉาบปูน และมีการตกแต่งด้วยปูนปั้นประดับแบบตะวันตก และรูปแบบที่ 4 เป็นบ้านพักอาศัยที่สร้างขึ้นในช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองปีพ.ศ. 2475 ที่นำลักษณะของอาคารในรูปแบบที่ 2 มาสร้างด้วยวิธีก่อสร้างสมัยใหม่ และมีขนาดที่เล็กลงตามฐานะของทายาทตระกูล ณ ระนอง ผลจากการศึกษาบ้านตระกูล ณ ระนองในหัวเมืองใต้ฝั่งตะวันตก แสดงให้เห็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่สะท้อนถึงฐานะ และสถานะทางการเมืองที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลาที่ก่อสร้างอาคาร โดยอาคารของตระกูล ณ ระนองนั้นมิได้ทำหน้าที่เป็นเพียงที่พักอาศัยของคนในตระกูลเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่ทางการเมืองด้วยการใช้เป็นอาคารสำหรับรับรองพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ ที่เสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดี อันส่งผลให้ตระกูล ณ ระนองได้รับความไว้วางใจจากราชวงศ์จักรี

0004-01-01T00:00:00Z สุชาครีย์ ถิรเศรษฐ์ https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/28581 2024-05-16T20:05:13Z 0004-01-01T00:00:00Z

Trend of New Use from Gentrification Phenomenon :A Study of Rowhouses in Hua Takhe Waterfront Community, Bangkok; แนวโน้มของการใช้งานใหม่ของเรือนแถวริมน้ำชุมชนตลาดหัวตะเข้ กรุงเทพมหานคร จากการศึกษาปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชัน สุชาครีย์ ถิรเศรษฐ์ This research aimed to explore role of gentrification affecting to change in architecture, society, and community lifestyles, through trend of new use of existing rowhouses, including analyzing through attitudes of residents and entrepreneurs resulting from gentrification. To discuss on changes of new uses occurring in timber rowhouses, Hua Takhe community, data was collected by fieldwork, interviews, surveys, literature review, and relevant documents. From studying the phenomenon of gentrification, questions arise regarding how this phenomenon and people's attitudes contribute to use transformation of timber rowhouses in the community. In comparative study on buildings that have been repurposed by entrepreneurs, it was found that the gentrification has led to amendments of physical and architecture in through community's usage of space. These changes are intended to accommodate the new usage respond to the trend of nostalgia tourism. Consequently, new activities can emerge to the local that traditionally coexist. It was found that changes in architectural characteristics and usage of timber rowhouses are in line with the objectives of usage that respond to the growth of tourism. When analyzing with methods of changing physical characteristics of the building, it was found that entrepreneurs often repair and renovate buildings similar to the original style - facade and structure. With the idea of façade preservation, the overall environment is consistently maintained with the context while uses maybe varies demonstrating coexistence between entrepreneurs and the people in the community. In summary, attitudes of the entrepreneurs are importantly for the development and preservation of the community, both economically and socially. Through gentrification, good knowledge and understanding of the situation can lead to strong community in terms of harmonization between entrepreneurs and local way of living.; การศึกษาแนวโน้มของการใช้งานใหม่ของเรือนแถวริมน้ำชุมชนตลาดหัวตะเข้ จังหวัดกรุงเทพมหานคร จากการศึกษาปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชัน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชันในการอนุรักษ์งานสถาปัตยกรรม สังคม และวิถีชีวิตในชุมชน ที่ส่งผลถึงแนวโน้มของการเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรมจากการเปลี่ยนแปลงประโยชน์ใช้สอยในงานสถาปัตยกรรม รวมไปถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรม และวิถีชีวิต เพื่อสรุปถึงการปรับเปลี่ยนการใช้งานใหม่ของอาคารเรือนแถวริมน้ำชุมชนตลาดหัวตะเข้ โดยใช้การศึกษาจากการเก็บข้อมูลภาคสนาม การสัมภาษณ์ และสำรวจ รวมไปถึงการทบทวนวรรณกรรม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจากการศึกษาปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชัน ทำให้เกิดคำถามที่ว่า ปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชัน และทัศนคติของคนในชุมชน ส่งผลต่อการปรับปรุงอาคารในชุมชนหัวตะเข้ให้เกิดทิศทางในการใช้สอยใหม่อย่างไร จากการศึกษาเปรียบเทียบจากอาคารที่ได้มีการปรับปรุงใหม่จากผู้ประกอบการจากภายนอกชุมชน และผู้ประกอบการในชุมชน พบว่าปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชัน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของชุมชน และทางสถาปัตยกรรม ให้เกิดการรองรับกับพฤติกรรมการใช้งานใหม่จากผู้เข้ามาใช้งานภายในชุมชน รวมไปถึงการเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรมในส่วนของพื้นที่การใช้งาน เช่น ร้านอาหาร เกสเฮ้าส์ โรงปฏิบัติการ อาคารอเนกประสงค์ แกลลอรี่แสดงงานศิลปะ และเนื่องจากการปรับเปลี่ยนพื้นที่ใช้งาน เพื่อรองรับกับพฤติกรรมการใช้งานใหม่ของผู้เข้ามาใช้งานภายในชุมชนจากการเข้ามาของวิถีการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต จึงทำให้เกิดกิจกรรม และวิถีชีวิตใหม่ภายในชุมชน พบว่าการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางสถาปัตยกรรม และลักษณะการใช้สอยของเรือนแถวไม้ริมน้ำ จะเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการใช้งานที่ตอบสนองต่อการเติบโตของการท่องเที่ยว เมื่อวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวกับวิธีการปรับเปลี่ยนลักษณะทางกายภาพของอาคาร พบว่าผู้ประกอบการมักซ่อมแซม และปรับปรุงอาคารให้มีลักษณะเปลือกอาคาร และโครงสร้างใกล้เคียงกับรูปแบบเดิม แต่ในการใช้สอยภายในจะมีความแตกต่างกันตามการใช้งาน รวมไปถึงรูปแบบวิถีชีวิต และทัศนคติของผู้ประกอบการ ซึ่งเป็นการพยายามรักษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมให้สอดคล้องกับบริบทเดิม ที่แสดงถึงการอยู่ร่วมกันระหว่างผู้ประกอบการ กับคนในชุมชน และทัศนคติของผู้ประกอบการนั้นมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนา และการอนุรักษ์ชุมชนทั้งในด้านเศรษฐกิจ และสังคม ซึ่งมีผลต่อวิถีชีวิต และความเข้มแข็งของชุมชน นำไปสู่การอยู่ร่วมกันภายใต้ความรู้ความเข้าใจในการเกิดปรากฎการณ์เจนตริฟิเคชันในชุมชน

0004-01-01T00:00:00Z